منحصر در او است ، توابع هستى نيز همه او را خواهد بود . بيت « 1 » :
دانهء هستى چو « 2 » بود زان تو « 3 » * آن « 4 » كه باشد ثمرات كمال
و در آنكه « 5 » از ذات احديت تعبير « 6 » به لفظ اللّه كرده شد « 7 » و نه « 8 » به ساير « 9 » اسامى و صفات ، چند نكته « 10 » مىنمايد « 11 » :
اولا آنكه باقى اسماء ، همه « 12 » اسم ذات است ، به اعتبار شأنى از شئون و صفتى از صفات . و اللّه علم ذات است من حيث ما « 13 » هى ، بىملاحظه هيچ وصف از اوصاف . و لهذا كه « 14 » به « 15 » احاطه جمعيت مستجمع جميع صفات كمال است . به خلاف ديگر اسماء ، كه محيط بر مقابلات خود نيستند . و در اين مقام كه مقصود ، توحيد صرف است ، مناسب لفظ « اللّه » « 16 » است كه دلالت بر ذات من حيث هي مىكند . و ديگر آنكه ، چون اين لفظ احاطه اجمالى بر جميع اسماء و صفات كه اصول اكوان و حقايقاند ، دارد ، در اين مقام مناسب است . اشعار به « 17 » آنكه تنوعات كثرت ، سطوت وحدت حقيقى را كاسر نيست ، و محوضت اطلاق « 18 » را منافى نه .
هامش
( 1 ) فلا : نظم .
( 2 ) - فلا : چه .
( 3 ) - فلا : او .
( 4 ) - د : آنى .
( 5 ) - ج : تعيين .
( 6 ) - فلا : و ج : ندارد .
( 7 ) - ج : شده .
( 8 ) - فلا : ندارد .
( 9 ) - د : بسيار .
( 10 ) - ب : و د : + ديگر .
( 11 ) - ب : و د : نموده مىشود .
( 12 ) - فلا : و ج : و د : ندارد .
( 13 ) - ج : + ما .
( 14 ) - ج : ندارد .
( 15 ) - د : با .
( 16 ) - ب : + آن .
( 17 ) - ج : بر .
( 18 ) - ب : و د : + او .