از آن جمله آنچه حكما گفتهاند كه وجود خير محض است و شر از عدمات است « 1 » . و ديگر سر تكاليف شرعى و ترتيب « 2 » مدح و ذم و ثواب و عقاب بر افعال و عدم منافات آن با « 3 » مذهب « 4 » تحقيق و سر كسب اشعرى ، كه اينها همه « 5 » بر متحدثان صناعت نظرى « 6 » پوشيده است و معنى « ما اصابك من حسنة فمن اللّه ، و ما اصابك من سيئة فمن نفسك « 7 » » با فحواى « قل كل من عند اللّه » در تعانق آيد « 8 » ، و سرّ « الرضا بما قضا « 9 » » ، با مؤدى « 10 » ،
« ان اللّه يأمر بالعدل و الاحسان و ايتاء ذى القربى و ينهى عن الفحشاء و المنكر و البغى »
، توافق « 11 » نمايد ، و معلوم شود كه با « 12 » آنكه همه افعال ، فعل حق است ، قبح و ذم عايد به او نيست « 13 » . و با آنكه فاعل همه اوست « 14 » ، كمالات اشياء « 15 » همه به او عايد است و از نقايص « 16 » آن به كلى مبرّاست . شعر :
اى عربدهء نرگس مستت همه خوش * وى شعبدهء زلف چو شستت همه خوش
اى هر چه كنى ز پاى تا سر همه خوب * و از سر تا پاى هر چه هستت همه خوش
هامش
( 1 ) د : و عدم شر محض است .
( 2 ) - ب : ترتب .
( 3 ) - ب : و د : به .
( 4 ) - ب : مذاهب .
( 5 ) - ج : و د : ندارد .
( 6 ) - د : نظر .
( 7 ) - ج : + و ما ارسلناك .
( 8 ) - د : اند .
( 9 ) - د : بالقضا .
( 10 ) - ب : و ج : مؤدّاى .
( 11 ) - ب : متوافق .
( 12 ) - ج : به .
( 13 ) - فلا : است .
( 14 ) - د : با آنكه همه فعل اوست .
( 15 ) - ب : همهء اشياء .
( 16 ) - ج : تناقص .