نسبت بطبرستان چنين محذورى پيش نيامده ، و فى المثل اگر فضل بن حسن را ابو على طبرى مىخواندند جز معنى طبرستانى از آن مفهوم نميشد .
بالجمله به حكم ادلّه و قرائنى كه ياد شد طبرسى بفتح اوّل و ثانى و براى نسبت بطبرستان وضع نشده و اصل آن در وضع بفتح اوّل و ثالث و سكون ثانى و براى نسبت بطبرس بر وزن تغلب بوده و طبرس چنان كه خواهد آمد بمعنى تفرش است .
* * * طبرسى در نسبت ابو على - متأخّرين طبرسى را جز بفتح اوّل و ثانى و سكون ثالث نميخوانند و جز بمعنى منسوب بطبرستان نمىدانند ، و در نزد آنها نه تنها ابو على مفسّر بلكه هر كس به نسبت طبرسى موصوف شده باشد از اهل طبرستان خواهد بود ليكن متقدّمين چنان كه دانستيم در اين نسبت اختلات داشته و اصل ابو على را بعضى از تفرش و بعضى از طبرستان ميدانستهاند . از اين دو عقيدهء مانعة الجمع بادّلهاى كه ذيلا ياد مىشود عقيدهء كسانى كه اصل او را از تفرش دانستهاند صحيح و مطابق با واقع است .
1 - مجهول و مخالف قياس بودن طبرسى بفتح اوّل و ثانى و سكون ثالث كه سابقا اثبات شد .
2 - تصريح مؤلّف تاريخ بيهق كه مىگويد ( ص 242 س 11 و 12 ) : طبرس منزلى است ميان قاشان و اصفهان و اصل ايشان از آن بقعت بوده است و ايشان در مشهد سناباد طوس متوطّن بودهاند . مؤلّف تاريخ بيهق بطورى كه از شرح حالش استنباط مىشود با ابو على فضل بن حسن معاصر و بلكه مدّتى معاشر بوده است ؛ وفات طبرسى در سال 548 و وفات مؤلّف در سال 565 در 66 سالگى بوده و بنابراين ، مؤلّف پنجاه و نه سال از عمر خود را در عصر طبرسى گذرانيده است . ابو على فضل بن حسن در سال 523 بسبزوار انتقال كرد و تا پايان عمر مدّت 25 سال در آن شهر بسر برد ، در اين مدّت مؤلّف تاريخ بيهق غالبا در مسافرت بوده ، ليكن سه نوبت به وطن خود برگشته و در يك نوبت چهار سال و در هر يك از دو نوبت ديگر در حدود يكسال در آن جا توقّف كرده و با
تعليقات نقض ( فارسى ) — صفحة 573
مساهمون: السيد جلال الدين الحسيني الأرموي المحدث
ص٥٧٣