چنان كه از عبارت تبصرة العوام مفهوم مىشود همان دفع اتّهامات اهل تسنّن است در انتساب افكار ابو العتاهيه بفرقهء اماميّه .
ه - اصول و مسائل كلامى
28 - كتاب الخواطر « 1 » ( الفهرست - طوسى ) .
29 - كتاب المعرفة « 2 » ( الفهرست - طوسى ) .
30 - كتاب حدث العالم ( الفهرست - طوسى - نجاشى ) .
31 - كلام در باب انسان « 3 » ( الفهرست ) .
32 - الحكاية و المحكيّ « 4 » ( الفهرست - طوسى ) .
33 - الخصوص و العموم و الاسماء و الاحكام « 5 » ( نجاشى - طوسى ) .
34 - كتابى در توحيد ( طوسى - نجاشى ) .
35 - كتاب الارجاء « 6 » ( طوسى - نجاشى ) .
هامش
( 1 ) - در باب اختلاف متكلمين در خصوص « خواطر » رجوع كنيد بمقالات اشعرى ص 427 - 429 .
( 2 ) - مقالات اشعرى ص 51 - 53 و 471 - 472 ، و ابن حزم ج 5 ص 108 - 119 .
( 3 ) - رجوع كنيد بصفحهء 102 از همين كتاب ، و مقالات اشعرى ص 329 - 333 ، و ارشاد الطالبين ص 186 - 190 .
( 4 ) - در ميان متكلمين فرق مختلفه چند نفر كتابهائى به اين عنوان داشتهاند و از آن جمله است ابو محمد جعفر بن مبشر معتزلى متوفى در 234 ( الانتصار ص 81 ) و ابو الفتح عثمان بن جنى نحوى معروف ( متوفى در 392 ) كه علم الهدى سيد مرتضى بر آن ردّ نوشته ( فهرست طوسى ص 220 و روضات الجنات ص 466 ) و ابن قتيبة عبد اللّه بن مسلم دينورى ( 213 - 276 ) كه شيخ مفيد آن را رد كرده ( فهرست طوسى ص 315 ، و نجاشى نقضى در همين باب از كتاب عتبى بشيخ مفيد نسبت مىدهد ص 286 و آن شايد اشتباه باشد ) و مقصود از حكايت در اين مورد گويا نقل قول غير است به همان شكلى كه او آورده است بر سبيل حكايت بدون افزايشى يا نقصانى ( مجمع البحرين ص 22 ) و در اين صورت بر حكايت كننده ( حاكى ) راجع بمضمون و مطلب حكايت بحثى وارد نيست و اگر حرجى باشد بر كسى است كه حكايت از او نقل شده ( محكى ) چنان كه سيد مرتضى ابن الراوندى را در نقل حكايت اهل مذاهب چون او آنها را فقط بر سبيل حكايت آورده است مقصر نمىشمارد ولى جاحظ را بر خلاف او چون اظهار تعلق و عقيده بحكايات خود كرده خطا كار مىداند ( شافى ص 13 ) .
( 5 ) - مقالات اشعرى ص 445 - 446 ، و شرح مقاصد ج 2 ص 168 - 173 و 483 ، و كنز الفوائد ص 19 - 29 .
( 6 ) - رجوع كنيد بصفحهء 31 از همين كتاب . ( يعنى خاندان نوبختى )