36 - نفى و اثبات « 1 » ( طوسى - نجاشى ) .
37 - كتابى در محال بودن رؤيت خداى تعالى « 2 » ( طوسى - نجاشى ) .
از اين كتب ابو سهل نوبختى بدبختانه جز دو سه فقرهاى كه ديگران از آنها نقل كرده و ما نيز سابقا آنها را ياد آور شدهايم ديگر مطلبى بدست نيست ولى چون ابو سهل در عصر خود رئيس متكلّمين اماميّه و منزل او محلّ اجتماع ايشان بوده « 3 » و اقوال او براى علماى ديگر اين فرقه حكم حجّت را داشته غالبا در كتب خود به آنها استشهاد ميكردهاند و اگر كسى كتب كلامى اماميّه را به اين قصد مورد مطالعه قرار دهد البتّه مقدارى از آنها را ميتواند به اين وسيله التقاط نمايد . از آن جمله علّامه در انوار الملكوت و فاضل مقداد در ارشاد الطّالبين « 4 » برأى ابو سهل نوبختى راجع به انسان كه كتابى نيز در آن باب تأليف كرده بوده « 5 » اشاره مىكنند و موافقت او را در اين باب با جمهور فلاسفه و معتزله مىرسانند .
ابو جعفر محمّد ( برادر ابو سهل نوبختى )
ابو سهل نوبختى برادرى داشته است كه او نيز در عداد متكلّمين و مؤلّفين شيعه بشمار مىآمده و در علم كلام از برادر خود ابو سهل پيروى مىكرده و داراى تأليفاتى نيز بوده است كه بدبختانه يا صاحب الفهرست موفّق بپيدا كردن اسامى آنها نشده و يا آنكه از نسخهاى از آن كتاب كه نسخ ديگر از روى آن نوشته شده افتاده بوده است « 6 » . اين شخص كه ابو جعفر محمّد بن علىّ بن اسحق نام دارد از رجالى است كه در ايّام غيبت صغرى از جانب سفراى امام غائب توقيعاتى در حقّ او صادر شده « 7 » و مثل برادر خود ابو سهل مردى اديب و شاعر پرور و از عمّال ديوانى و از مربّيان و منعمين ابن الرّومى گويندهء معروف بوده و ابن الرّومى با او مكاتبات شعرى
هامش
( 1 ) - مقالات اشعرى ص 446 - 447 .
( 2 ) - صفحهء 102 و 121 از همين كتاب . ( يعنى خاندان نوبختى )
( 3 ) - الفهرست ص 176 .
( 4 ) - صفحهء 187 .
( 5 ) - نمرهء 31 از تأليفات ابو سهل .
( 6 ) - الفهرست ص 177 .
( 7 ) - غيبت طوسى ص 272 .