از عمر او در ايّام صغرى صرف شده و در دورهء نيابت نايب سوّم حضرت قائم يعنى در عصر وكالت و سفارت شيخ ابو القاسم حسين بن روح نوبختى كه با او از يك خاندان بوده در گذشته است .
اين دورهء پنجاه و يك ساله از عمر ابو سهل نوبختى كه در قسمت اخير آن ابو سهل بر فرقهء اماميّهء اثنى عشريّه رياست داشته و تقريبا هدايت اين فرقه در آن ايّام با او و ساير افراد خاندان نوبختى بوده است ، بزرگترين دورههاى بحرانى براى فرقهء قطعيّهء اثنى عشريّه محسوب مىشود ؛ چه در همين مدّت بوده است كه دشمنان فرقهء مزبور از طرفى ، و خليفه از طرف ديگر براى برچيدن بساط اماميّه كمال مجاهدت را به كار برده و از هيچگونه آزار و سختگيرى دريغ نكردهاند و امرى كه بيشتر ايشان را در اين مرحله محرّك شده وفات امام يازدهم و نماندن فرزندى به ظاهر از آن حضرت بوده ، و اين پيش آمد در آن دوره نه تنها مخالفين طايفهء اماميّه را در مخالفت جسور كرد ، بلكه مؤمنين به اين مذهب را هم دچار اضطراب و حيرت عجيبى نمود و چنان اختلافى در ميان ايشان بروز كرد كه بچهارده فرقه منشعب شدند و هر فرقه فرقهء ديگر را تكفير و لعن كردند و نزديك شد كه بر اثر اين اختلافات و سعى دشمنان اماميّه ، يك باره اساسى كه در نتيجهء سالها زحمت و محنت قوام گرفته بود درهم فرو ريزد و دنيا بكام مخالفين اين فرقه و خليفهء عبّاسى شود كه از دست تحكّم كتّاب و منشيان و عمّال ايرانى امامى مذهب ، و زخم زبان و ملامتهاى متواتر رؤساى اماميّه بجان آمده بود و خلاص خود را از اين معركه بعموم وسائل مىانديشيد .
امام يازدهم حضرت امام ابو محمّد حسن بن على عسكرى ( ع ) بروايت شيعه در روز جمعهء هشتم ربيع الاوّل سال 260 بعد از پنج سال و هشت ماه و پنج روز امامت در سرّ من رأى وفات يافت ؛ در حالى كه ظاهرا از آن حضرت فرزندى در مشهد و مرآى عامّه باقى نبود و خليفهء عصر يعنى المعتمد على اللّه ( 256 - 279 ) به همين جهت امر داد خانهء امام و حجرات آن را تفتيش كردند و جميع آنها را مهر نمودند و عمّال او در پى يافتن فرزند آن حضرت كوشيدند و زنان قابله را بتحقيق حال كنيزكان امام يازدهم
تعليقات نقض ( فارسى ) — صفحة 476
مساهمون: السيد جلال الدين الحسيني الأرموي المحدث
ص٤٧٦