متكلّمين معروفند و ايشان چنان كه در ذيل مذكور مىشود از ابو سهل ادب و شعر و كلام اخذ ، و در تعليم اين فنون پيش او شاگردى ميكردهاند .
3 - شاگردان ابو سهل نوبختى
ابو سهل در كلام و ادب يك عدّه شاگردانى داشته كه بعد از او آراء و عقايد استاد خود را در ميان فرقهء اماميّه و طلبهء علم و ادب انتشار دادهاند و اسامى شش تن از ايشان در كتب ادبى و تاريخى مذكور است بقرار ذيل :
1 - علىّ بن اسماعيل ، پسر او كه علاوه بر اخذ علم و ادب از پدر « 1 » پيش ابو العبّاس احمد بن يحيى ثعلب ( 200 - 291 ) عالم نحوى و لغوى مشهور نيز شاگردى كرده بوده ، كنيهء اين شخص را خطيب بغدادى يك مرتبه ابو الحسين و يك بار هم ابو الحسن مينويسد و اين علىّ بن اسماعيل از پدر خود ابو سهل و از ثعلب شعر روايت ميكرده ، و ابو محمّد حسن بن حسين بن علىّ بن عبّاس بن اسماعيل بن ابى سهل بن نوبخت ( 320 - 402 ) از او پارهاى از اشعار ثعلب را شنيده و ضبط نموده بوده ، و خطيب بغدادى بيك واسطه از اين ابو محمّد نوبختى كه شرح حالش بيايد يك قطعه از اشعار ثعلب را روايت مىكند كه آن را ابو محمّد از علىّ بن اسماعيل نوبختى فرا گرفته بوده است . « 2 »
2 - ابو الحسين علىّ بن عبد اللّه بن وصيف النّاشئ الاصغر ( 271 - 365 ) « 3 » شاعر و متكلّم معروف كه از مشاهير مدّاحان اهل بيت اطهار و از مصنّفين معروف فرقهء اماميّه است و او در كلام شاگرد ابو سهل نوبختى است « 4 » و در امامت كتابى تأليف كرده بوده . « 5 »
ناشئ اصغر شيخ روايت و استاد شيخ مفيد ابو عبد اللّه محمّد بن محمّد بن نعمان است « 6 » و شيخ مفيد از دو طريق يكى از راه شاگردى نزد ناشئ اصغر ؛ ديگر از طريق تعلّم پيش ابو الجيش مظفّر بن محمّد بلخى ( متوفّى 367 ) شاگرد ديگر ابو سهل
هامش
( 1 ) - ذهبى در تاريخ الاسلامb 06 . lofنسخهء كتابخانهء ملى پاريس .
( 2 ) - تاريخ بغداد ج 11 ص 347 .
( 3 ) - يا : 366 .
( 4 ) - ابن خلكان ج 1 ص 389 .
( 5 ) - فهرست طوسى ص 233 ، و رجال نجاشى ص 193 .
( 6 ) - فهرست طوسى ص 233 .