ترجمه كرده : « قيراط نيم دانگ و أصله قرّاط بالتّشديد ( تا آخر عبارت ) » . و فيروز - آبادى گفته : « و القيراط و القرّاط بكسرهما يختلف وزنه بحسب البلاد فبمكّة ربع - سدس دينار ، و بالعراق نصف عشره » در منتهى الارب گفته : « قيراط بالكسر نيمدانگ و وزنش بحسب بلاد مختلف است به مكه چهار يك از شش يك دينار است ، و بعراق نصف ده يك دينار ؛ قرّاط بالكسر و شدّ الرّاء مثله و هو أصل القيراط لأنّ جمعه قراريط فابدل من أحد حرفي تضعيفه ياء كما فى دينار و دنّار » و طالب تفصيل بتاج العروس يا لسان العرب يا نظاير آنها از مفصّلات رجوع كند ، پس شايد وجه اطلاق « قيراط خانه » به اين اماكن آن بوده است كه مردم بوسيلهء قيراط يا مقدار قيراط از پول آن زمان به آن خانهها راه مىيافتهاند و تصريح به اين مدّعا در آينده خواهد شد .
چون اين جانب تاكنون نه در كتابى چنين تعبيرى ديدهام و نه از عالمى بيان صحيحى در توجيه اين عبارت با كمال فحصى كه داشتهام شنيدهام از اين روى بيش از اين در معنى لغوى كلمه بحث نميكنم زيرا مراد از آن واضح است امّا اثبات اينكه چنين اماكنى در بغداد بوده است چنان كه صريح كلام مصنّف ( ره ) است محتاج بذكر شواهدى از كلمات مورّخان آن زمان است .
نگارنده گويد كه : از علّامهء قزوينى ( ره ) ضمن كلماتش شنيده بودم كه در زمان خلفاى عبّاسى در بغداد چنين عشرتخانهء بوده كه دامن آلودگان در آنجا بفسق و فجور و عيّاشى مىپرداختهاند ليكن چون موقع چاپ كتاب ، آن مرحوم فوت كرده بود ، و نگارنده نيز درست در خاطر نگاه نداشته بوده كه مأخذ نقل وى چه كتابى بوده است از اين روى مشغول تتبّع و تفحّص بود و به جائى نميرسيد تا آنكه كتاب را به همان ترتيب كه بود چاپ كرده و شاهدى براى آن نمىيافت از حسن اتّفاق آن ايّام كه نقض تازه منتشر شده بود در تهران جشنى بنام « ابو على سينا » منعقد شده بود و طبق معمول اين جشنها فضلاى ساير كشورها دعوت شده بودند از جملهء آنان عالم جليل و ناقد بصير ، درياى موّاج فضل و كمال دكتر مصطفى جواد عراقى - رحمة اللّه عليه - بود نگارنده اين موضوع را بوى عرض كرده و مأخذ اين كلام را
تعليقات نقض ( فارسى ) — صفحة 240
مساهمون: السيد جلال الدين الحسيني الأرموي المحدث
ص٢٤٠