ركاكت ، چه جايز نيست كه ارادهء آنحضرت مخالف ارادهء اللّه باشد هم چنان كه جايز نيست مخالفت او در اوامر و نواهى او ، و هرگاه بنابر زعم عامّهء حقتعالى ارادهء ايمان ابى طالب نكرده باشد و مريد كفر او باشد و پيغمبر ( ص ) ارادهء ايمان وى داشته باشد پس غايت خلاف ميان رسول و مرسل واقع شده باشد فكأنّ او سبحانه بر مقتضاى اعتقاد اهل خلاف گفته كه : اى محمّد ( ص ) تو ارادهء ايمان ابو طالب دارى و من ارادهء كفر او ، چه من ايمان در او خلق نكردهام با وجود تكفّل او بنصرت تو و بذل مجهود او در اعانت تو و ذبّ و دفع ايذاى دشمنان از تو ، و محبّت تو مر او را ، و نعمت او بر تو ، و كراهت دارى از ايمان وحشى به جهت قتل او عمّ ترا كه حمزه باشد و من ارادهء ايمان او دارم و خلق ايمان در او كردهام و اين معنى عين ضلالت و گمراهى است و موجب مخالفت حضرت رسالت پناهى ( ص ) بارادهء الهى ، و در سورة الانعام رقم ثبت يافته كه : همهء أهل البيت عليهم السّلام اجماع دارند بر آنكه ابو طالب با صفت ايمان و اسلام متوفّى شده و روايات متعدّده در اين باب از ايشان متظاهر است و در اين مقام بعضى از آن سمت تحرير مىپذيرد چه استيفاى جميع آن موجب اطناب و اكثار مىشود و منه الاعانة و التّوفيق في اثبات المطالب الحقّة و المقاصد الهادية ، و ابطال الاعتقادات الفاسدة و الأهواء الباطلة ( آنگاه بنقل روايات در اين باره پرداخته است ) » .
چون اين مقام گنجايش نقل اخبار را ندارد علاوه بر آنكه در غالب خانههاى پيروان مذهب جعفرى و شيعيان اثنا عشرى اين تفاسير يا نظاير آنها موجود است پس هر كه طالب باشد خودش ميتواند مراجعه كند ، با آنكه اين موضوع در آينده در چند مورد از كتاب محلّ نفى و اثبات و ردّ و قبول و نقض و ابرام واقع خواهد شد و ناگزير در آن موارد نيز شايد مقام مقتضى بحثى باشد و درين صورت از بعضى از اين بيانات كه اكنون از نقل آنها صرف نظر كرديم در موارد آينده بنقل برخى از آنها بپردازيم .
مناسب مقام است آنچه علامهء قزوينى ميرزا محمد خان مرحوم در نامهاى
تعليقات نقض ( فارسى ) — صفحة 194
مساهمون: السيد جلال الدين الحسيني الأرموي المحدث
ص١٩٤