سخن بو العجبست و متناقض ، و اصحاب شافعى جز آنكه معتزلى باشند گويند ما مؤمنيم اگر خداى خواهد ، و اصحاب ابو حنيفه گويند ما مؤمنيم حقّا ، و شخصى از اصحاب شافعى نامش محمّد بن الفضل الكازرينى از بلاد فارس كتابى كرده است هداية نام در اعتقادات و در آنجا خرافات بسيار گفته است و از آن جمله گويد : روايتست از رسول اللّه كه گفت از عرش تا تحت الثّرى تا آنجا كه حدود بدان رسد همه مخلوقست الّا قرآن كه كلام خداست و نه مخلوقست ، ازو پديد آمد و با او گردد .
بدان كه اين سخن نامعقولست ، اگر قرآن كلام خداست صفت ذاتست ، صفت ذات را با عرش تا تحت الثّرى تا آخر حدود هيچ مناسبت نبود زيرا كه نزد ايشان صفت ذات قائم بود بذات و آنچه قائم بود بذات ذكر او كردن با مخلوقات لغو بود ، و اگر ذكر صفت ذات با اين مخلوقات مىبايد كرد پس علم و قدرت و حيوة و سمع و بصر و قدم و بقا و ارادت نزد ايشان صفات ذاتست جز آنكه از عرش تا تحت الثّرى همه مخلوقست الّا صفات ذات ، و نيز مىگويد ازو پديد آمد و با او گردد ، هر چه از چيزى پديد آيد چگونه قديم بود ، و نيز مىگويد با او گردد ، هر چه بيايد و باز گردد عاقل نگويد كه آن قديم باشد الّا مشبّهه كه ايشان گويند خداى تعالى از آسمان به زمين آيد و با عرش رود ، و درين كتاب گويد افعال بندگان خلق خداى تعاليست و هيچكس نتواند كه چيزى كند و هر فعل كه ازيشان بوجود آيد خداى تعالى دريشان آفريند و آفريده بود ، و گويد هر كه يكى از صحابه را سبّ كند كافر باشد زيرا كه رسول گفته است كه هركه سبّ اصحاب من كند سبّ من كرده باشد و هر كه سبّ من كرده باشد سبّ خداى تعالى كرده باشد و هر كه سبّ خدا و رسول كرده باشد كافر بود ، و گويد رسول گفت كه جملهء خلايق روز قيامت امّيد نجات دارند الّا كسى كه سبّ صحابهء من كرده باشد كه اهل قيامت ايشان را لعنت كنند ، ديگر گويد طعن در معويه نشايد زد و او را از جمله خالان خويش بايد دانست ، و گويد طعن زدن از افعال مؤمنان نباشد سبحان اللّه اين بىديانت را بين كه تا چه حدّ غلوّ مىكند . در حديث اوّل روايت كرد كه رسول گفت هر كه سبّ صحابهء من كند كافر بود و معلوم عالميانست از كافر
تبصرة العوام في معرفة مقالات الأنام ( فارسى ) — صفحة 100
مساهمون: سيد مرتضى بن داعى حسنى رازى ( داعى الاسلام )
ص١٠٠