قسم سوم : آن باشذ كه بواسطهء آن هر دو قسم باشذ . و اين قسم مطلقا اقوى توانذ بوذ ، از آنجه بانفراد بوذ ، و باز هر قسمى را ازين اقسام سهكانه شايذ كه بسببى ديكر باشذ ، زايد بر آنجه تقرير رفت . و آن مناسبت ارواح و تعارف ازلى است . كه در هر سه قسم كون آن ممكن است . بلك واجب است كه در هر قسم ازين اقسام سهكانه بعضى را از آن با بعضى تناسب كه آن تعارف است باشذ . و بعضى با بعضى غير مناسبت كه آن تناكر است . و لا شك جون اين معنى در احوال بعضى ازيشان اضافت شوذ ، آن غرض و مطلوب مذكور زيادت و اقوى و نور على نور باشذ ، و مصدّق اين معنى حديث نبوى است كه از آن خبر داذه و فرموذه : « الارواح جنود مجنّدة فما تعارف منها ائتلف و ما تناكر منها اختلف » .
و از اين تقرير و مقدّمات و تقسيم معلوم شذ كه آنجه در سابق شرح داذيم ، احوال قسم اوّلست و تا آن شرايط كه در سابق شرح داذه بجاى نيارند ، نفوس كاملان كذشته بذيشان ملتفت نكردذ ، مكر آنان كه ايشان را با ايشان نسبت تعارف ارواح ازلى بوذه باشذ . لكن اكر آن شرايط مذكور بجاى آرند ، و نسبت تعارف ازلى نيز باشذ ، اقوى بوذ .
و آنجه در قسم دوم كفتيم احوال ميل و التفات و تعلّق و دوستى بذر فرزندى و خويشى است كه در نفوس ، مطلقا خواه وقتى كه با جثّه بهم باشذ ، و خواه وقتى كه از جثّه مفارقت كرده ، و خواه وقتى كه ديكرباره بروز موعود با جثّه بيوندذ ، او را ميل بذرّيّت و فرزندان خوذ باشذ .
و اين معنى تا حدّيست كه بنزد عموم مشهور و مجرّب باشذ ، كه در شدايد و غير شدايد جون بذر و ماذر را در خواب بينند [ 133 ] آن را اثرها باشذ . و همجنين تا حدّيست كه نبى عليه الصّلاة و السّلم ، جهت ذرّيّت خوذ فرموذه كه : « الصّالحون للّه و الطّالحون لى » . و ديكر فرموذه كى : « كلّ حسب و نسب يقطع الّا حسبى و نسبى » .
و آياتى كه حقّ تعالى در قرآن مجيد فرموذه در باب آنكه انبيا و اوليا ، جهت ذرّيّت
اسئله و اجوبه رشيدى ( فارسى ) — صفحة 247
مساهمون: رشيد الدين فضل الله همدانى
ص٢٤٧