عليّه ارزانى داشت ، كه مذكّران بايذ كه جواب سائل اكر بوجه سؤال كرده باشذ ، تمام بكويند . و اكر بىوجه سؤال كرده باشذ بيان بكنند . مهمل كذاشتن آن نشايذ . و فوايد بسيار در وظايف مذكّرى تقرير فرموذ ، بر وجهى كى علما و فضلاء زمان كى بشرف ملازمت بندكى حضرت مستسعد و موفّق كشتهاند ، حيرت آوردند ، زبان بتحسين كشوذه ، از آن فوايد كرفتند . بعد از آن اشارت فرموذ كه معنى اين سؤال را به عربى با مولانا اعظم ، علّامة العالم ، ملك ملوك الحكماء و العلماء المحققين ، شيخ جمال الملّة و الدّين ابن المطهّر ادام اللّه تعالى معاليه تقرير كردند ، تا او در جواب جه مىكويذ ؟
او تقرير كرد كه اينجا لفظ « مدينه » مجازست ، و بذان سبب لفظ « مدينه » اطلاق فرموذه است كه همجنانك « مدينه » بر انواع جيزها مشتمل مىباشذ ، ذات مطهر رسول صلى اللّه عليه و آله و سلّم نيز بر انواع علوم مشتمل بوذ ، لا جرم فرموذ كه : « انا مدينة العلم » و لفظ « باب » نيز مجازست . جنانكه فوايد مدينه از « در » باشذ . فوايد علوم نبوى از جهت امير المؤمنين على عليه السّلم باشذ .
بعد از ان باذشاه اسلام خلّد ملكه ، فايدهها فرموذ از مولانا اعظم قاضى القضاة و الحكّام نظام الملّة و الدّين عبد الملك دام معظما برسيذ كه : تو درين باب جه مىكوئى ؟
او تقرير كرد كه اين سؤال وارد و موجّه نيست . جهت آنكه فرموذه است كه « انا مدينة العلم » و مدينه بر ديوار و سقف و زمين مشتمل باشذ . و اين مجموع داخل مدينه است و معنى حديث رسول عليه الصّلاة و السّلم آنست كه ذات شريف من ، مجمع تمامت انواع علوم ، و من بر فنون و اقسام آن محيطم . امّا جنانكه فوايدى كه در مدينه باشذ ، بىآنكه مدينه را درى باشذ ، نتوان رسيذن بفوايد علومى كه حقّ سبحانه و تعالى به من ارزانى داشته ، و در حق من كرامت فرموذه ، بىدرى نتوان رسيذن . و آن در ، امير المؤمنين على بن ابى طالب است . يعنى بحقايق علوم بواسطهء او توان رسيد [ 135 ] باذشاه اسلام ، خلّد ملكه ، فرموذ كه : همجنانكه مدينه بر ديوار و سقف مشتمل باشذ ، و همه داخل مدينه باشند ، اكر بذان سبب بذكر ديوار و سقف احتياج ندارذ ،
اسئله و اجوبه رشيدى ( فارسى ) — صفحة 250
مساهمون: رشيد الدين فضل الله همدانى
ص٢٥٠