و لا شك در وقتى كه شخص تمام آسوذه باشذ و هنوز بكارى مشغول نشذه ، قادرتر از آن بوذ كه مشغول شوذ ، مانند كاردى كه تمام تيز كرده باشند . در آن حالت كه هيج جيز بذان نبريذه باشند ، برندهتر از آن بوذ كه وقتى كه جيزى بذان ببرند و جون بذين كارد تيزكارى دقيق كنند مثلا جنانكه بذان موى تراشند ، در حالتى كه مشوّشى نباشذ ، بهتر توان تراشيذن ، و خطا كمتر كنذ از آنجه مشوّشى باشذ ، كه بسبب آن مشوّش با وجود آنكه در تراشيذن قصورى و فتورى باشذ يحتمل كه كارد بكوشت رسذ . و برنده شوذ .
بس بذين دو وجه از بنج وقت نماز ، وقت اوّلين را بوقت صبح معيّن فرموذ ، و جون امرى به كسى فرمايند ، و او را اختيارى دهند تا او را مرادى در آن باشذ بىمراد نكند . لا شكّ هر جه بمراد و صفا ، در جنان زمانى و حالتى كه شرح داذه شذ كند ، بهتر از آن بوذ كه به غير مراد كند .
بس در زمان و حالت صبح ، فسحتى نيز داذه تا غرض مراد نيز هم در زمان و هم در حالت شخص كى آن حالت آسوذگى و حالت اختيار و مراد اوست ، مرتّب و مضبوط و محفوظ مانده باشذ ، و هيج يك از آن مفقود نكردذ . و جون بنياذ بر ضبط اين معانى نهاذه و رعايت آن فرموذه ، واجب جنان باشذ كه همان قاعده و ضابطه در اوقات ديكر مرعى باشذ . و لا شكّ آن در بيست و جهار ساعت شبانروزى منحصر بوذ .
بس مجملا بطريقى كه آن ضوابط مذكور در ضمن آن توانذ بوذ . مىكوئيم كه نماز نيمروز را تا نماز ديكر و نماز ديكر را تا نماز شام فسحت داذ تا اين ترتيب و قاعده و مصالح كه كفته شذ در ضمن آن مرعى مانذ . و جون بعد از نماز شام نمازى ديكر مانده مىبايذ كزاردن . و اكر اوقات شب ، كه كفتيم كه اوقات ملالت و استراحت است و آن نماز از نماز خفتن نشايستى كذرانيذن . جه خللهاء مذكور كى ذكر رفت ، واقع بوذى .
اكر نماز شام را فسحتى فرموذى ، نماز خفتن باوقات ملالت افتاذى و مناسب نبوذى . و اكر بيشتر از نماز شام بوذى ، نماز ديكر را فسحتى نبوذى . بس اين نماز را فسحت زمان نفرموده ، تا اين ضوابط در جهار نماز ديكر محفوظ مانذ . و نيز شايذ كه آن زمان ، نماز شام را بموجبى كه در خواصّ ازمان در مقدّمه تقرير رفته خاصيّتى باشذ مناسب اين حكم ، بلك البته بايذ كه باشذ . و آن را نيز رعايت فرموذه باشذ .
و آنجه نماز چاشت و نماز تهجّد سنّت است ، جهت آنست كه ميان نماز بامداذ و
اسئله و اجوبه رشيدى ( فارسى ) — صفحة 219
مساهمون: رشيد الدين فضل الله همدانى
ص٢١٩