نيمروز و ميان نماز خفتن و صبح فسحتى زيادت هست . اكر كسى را ثبات و قوّت و توفيق باشذ كه بارادت بىملالت ، آن را نيز بكزارذ ، موجب زيادتى سعادت او باشذ .
امّا آنجه در عدد ركعات نمازهاء بنجكانه تفاوت است ، به دو وجه تقرير مىكنيم :
يكى آنكه تفاوت جهت آن توانذ بوذ كه عبادات هر كس و هر جيز بحسب استعداد و مراتب و طبيعت هر يك متفاوت مىباشذ ، و بعضى را تفاوت زيادت و بعضى را كمتر .
و جون ميان نفس ناطقه و عناصر تفاوت بسيار هست ، و ميان عناصر نيز هم تفاوتى باشذ ، و آن تفاوتها بموجبى كه طبيب بر احوال بدن و امراض و علاج آن واقف باشذ . بس حكيم قديم و رسول او ، عليه الصّلاة و السلم ، جون رنج طبيعت حقيقى نفس و عناصر كما ينبغى شناسند ، و علاج آن لا شكّ نيكو دانند ، بحسب مناسبت ركعات آن را تعيين فرموذهاند . و هر جند تحقيق آن هر كس را معلوم نباشذ ، لكن يحتمل كه نماز [ 115 ] بامداذ مناسب باشذ بنفس ناطقه ، و نماز شام بعنصرى كه آن از سه ديكر اشرف و احفّ باشذ .
و آن آتش است كه خفيف مطلق است و موضع او بالاء همه عناصر و حارّ است . و حيوة بحرارت قائم توانذ بوذ .
جنانكه احوال آن در رسالهء حرارت كه هم درين كتاب مدرج است ، شرح داذهام و اشراق و تنوير او بغايت روشن است . و بعضى حكما بتعظيم او قايلاند و تا به جائى رسيذه كه مجوس كه ايشان قومى بسيارند در تعظيم آن افراط كردهاند ، و در غلط افتاذه ، از حدّ واجب تجاوز كرده . سه نماز ديكر كه هر نوبتى جهار ركعت است ، جون مناسبت سه عنصر بهم نزديكتر باشذ ، مناسب آن فرموذه باشذ .
و وجهى ديكر : آنست كه مقرّر شذ كه نماز بحضور قلب و نيّت صافى درست است . و جندانكه اين معانى در آن زيادت كمال و فضيلت آن زيادت باشذ . بس شايذ كه دو ركعت نماز صبح كه اين معانى مذكوره در آن وقت زيادت مىباشذ ، مقابل جهار ركعت ديكر اوقات نهاذه باشذ و آنجه نماز شام سه ركعت است هر جند آن فضيلت ندارذ كه نماز بامداذ ، تا كوئيم جهت آن اختصار فرموذه . لكن جون در آن وقت فسحت نداذه
اسئله و اجوبه رشيدى ( فارسى ) — صفحة 220
مساهمون: رشيد الدين فضل الله همدانى
ص٢٢٠