او باشذ .
لكن اكر عجب و تكبّر با قسم اوّلين و آخرين بهم باشذ جاى ايشان دوزخ باشذ . و مصدّق اين حديث قدسى كه بذان ناطق است و فرموذه كه : « ادخلته النّار » و آنجه بنزد همه ارباب ملك و مذاهب و اصناف اهل عالم عبوديّت واجب دانستهاند و به حكم آيت : :
« وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ »
« 1 » . و آيت :
« إِنْ كُلُّ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ إِلَّا آتِي الرَّحْمنِ عَبْداً »
« 2 » . و آيت :
« وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَ لكِنْ لا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ »
« 3 » . و آيت : . . . « 4 » .
بر همه مخلوقات تسبيح واجب است ، و در طبيعت همه مركوز ، جهت آنست تا فرق باشذ ميان خالق و مخلوق . بس هر كه بخلاف آن كند ، كناهى عظيمتر از آن نتوانذ بوذ . و جندانكه در آن مبالغه بيشتر نمايند ، قرب و مراتب و درجات ايشان اعلى و اشرف بوذ . و مصدّق اين معنى حديث نبوى است كه فرموذه : « من تواضع للّه رفعه اللّه » .
و امرى روشن و مجرّبست كه هر كس كه تواضع با باذشاهان و بالادستان بيشتر [ 112 ] كنذ ، نزد ايشان محبوبتر باشذ و درجهء او عالىتر كردذ . و هر كه تكبّر در سر كيرذ كار او نازل شوذ .
و مشهور است كه بزركان كفتهاند كه : هر كس را كه شغلى و عملى دهند ، اكر تكبّر آن كس بذان واسطه زيادت كردذ ، نشان آن بوذ كه آن شغل او اعظم ، بس لايق آن كار نباشذ ، و او را از آن كار معزول بايذ كردن . و بكارى كه بمرتبه از آن فروتر باشذ نصب كردانيدن . و اكر برقرار متواضع باشذ نشان آن بوذ كه مرتبهء او از آن كار زيادتست ، كارى از آن بزركتر به او حوالت بايذ كردن . و اين معنى و نموذارها كه در احوال تكبّر و غيره در دنيا مردم را با همديگر مىباشذ ، همه مظهر و نموذار و فيض آن صفات و احوالست كه به حضرت بىنياز باشذ . و جندانكه مردم با حضرت حق متواضعتر و شكستهتر باشند مرتبهء ايشان رفيعتر و جليلتر و شريفتر و عظيمتر باشذ . و مصدّق اين معنى آنست كه در حديث قدسى فرموذه كه : « انا عند المنكسرة قلوبهم » .
هامش
( 1 ) - الذاريات ( 51 ) : 56
( 2 ) - مريم ( 19 ) : 93
( 3 ) - الاسرا ( 17 ) : 44
( 4 ) - جاى « آية » خالى است و احيانا نظر به آية مباركه« وَ يُسَبِّحُ الرَّعْدُ بِحَمْدِهِ وَ الْمَلائِكَةُ مِنْ خِيفَتِهِ( الرعد : ( 13 ) : 13 ) دارد .