بمير اى دوست بيش از مرك اكر مى زندكى خواهى * كه ادريس از جنين مردن بهشتى كشت پيش از ما
بيش كيرذ و حقيقت دانذ كه هر جه درين دنيا كشته باشذ ، در آن دنيا همان بدروذ . و مصدّق اين معنى قوله : « كما تعيشون تموتون و كما تموتون تبعثون » . و اكر نه كرامتى و نعمتى عامّ بوذى كه حق تعالى اين انتباه و بيذارى و اطمينان كه ديكران آن را غفلت بنداشته ، بعموم انسان كرامت كرده كه مرك را زوذ فراموش كنند ، اعمال صالحه ازيشان صادر نكشتى و امور دنيا كه بحقيقت آن امور عقبى است و حقّ تعالى آن را در طبيعت و جبلّت عموم نوع انسان خصوصا در جبلّت كاملان مركوز كردانيذه مشغول نشذندى ، و هركز هيج آدمى روى بهشت نديذى . و مع هذا اين قضيّه جنانجه حقّ آنست هر كس ندانذ و الّا اعمال صالحه باضعاف اضعاف آن ازيشان صادر شذى .
و آنجه ، جنانجه حقّ آنست ، نمىدانند . جهت آنست كه انسان مجموعه است از روحانيّات علوى و از اجسام سفلى . جنانكه به حكم حديث نبوى كه فرموذه : « انّ اللّه خلق آدم على صورته » و بروايت ديكر « على صورة الرّحمن » صفت رحمانيّت درو بسيار است . و همجنين به حكم :
« إِنَّ الْإِنْسانَ لَفِي خُسْرٍ »
« 1 » صفت شيطنت نيز درو موجود . و آيت :
« خَلَقَ الْإِنْسانَ مِنْ صَلْصالٍ كَالْفَخَّارِ وَ خَلَقَ الْجَانَّ مِنْ مارِجٍ مِنْ نارٍ »
« 2 » .
و همجنين اشارتيست بذانك همان قدر از آتش شيطنت در انسان موجودست . لا جرم فرموذه :
« خَلَطُوا عَمَلًا صالِحاً وَ آخَرَ سَيِّئاً »
« 3 » .
اكر تمام جشم بينا داشتى ، عمل بذ نكردى . و از آن جهت است كه نبى عليه الصلاة و السّلام فرموذه كه : « النّاس نيام فاذا ماتوا انتبهوا » . و آنكه كسانى كه در عمل صالح اكتسابى زيادت نكرده باشند ، در عقبى از سر پشيمانى كويند :
« رَبَّنا أَبْصَرْنا وَ سَمِعْنا فَارْجِعْنا نَعْمَلْ صالِحاً »
« 4 » ، و هيج سوذ ندارذ . و اكر قايلى كويذ كه بامور مشغول بوذن و در آن سعى نموذن كسى را نافع بوذ كه اعمال او صالح بوذ و خيرات ازو صادر شوذ و تو مطلق امور كفتى .
هامش
( 1 ) - العصر ( 103 ) : 2
( 2 ) - الرحمن ( 55 ) : 14 - 15
( 3 ) - التّوبة ( 9 ) : 102
( 4 ) - السجدة ( 32 ) : 12