امّا تقديم بحسب زمان ، جنانجه جيزى از جيزى ديكر به مقدارى از زمان بيشتر در وجود آمذه باشذ .
امّا تقديم بحسب مكان ، جنانج جيزى از جيزى ديكر به مقدارى از مكان بيشتر بوذ .
امّا تقديم بحسب مراتب ، مانند آنجه كمال و فضيلت جيزى از جيزى زيادت بوذ .
امّا تقديم بحسب ذهن و تصوّر مانند آنجه كفته شذ كه تا ذات متصوّر نشوذ صفت را تصوّر نكنند .
اكنون اكر كسى در ذات و صفات بارى تعالى تقديم بحسب زمان و مكان تصور كرده باشذ ، آن تصوّر محال بوذ ، جه ذات و صفات او تعالى و تقدّس از ان منزّه و مبرّا و معرّا است . و اكر تقديم بحسب ذهن و تصوّر فضيلت و كمال كرده باشند ، در ان شكّ نيست كه بموجبى كه ياذ كرده شذ تا تصوّر ذات نكنند ، تصوّر صفات نرود و تصوّر صفات موقوفست بر تصوّر ذات ، و تصوّر ذات موقوف نيست بر تصوّر صفات . و صفات تابع موصوفست نه موصوف تابع صفت . و بذين تقرير ذات بر صفات در تصوّر فضيلت و كمال مقدّم بوذه باشذ ، بس بذين آخرين دعوى حكماء مذكور درين قضيّه مذكور صادق بوذه باشذ . و به دو وجه اوّلين غير صادق .
امّا بيان آنجه نبى عليه الصّلاة و السلم فرموذه و خبر بازداذه كه : « و لم يكن معه شىء » .
كوئيم غرض از آن همين دو وجه آخرين بوذه كه ياذ كرده شذ . ديكر آنكه اللّه با صفات بهم متصوّر است خصوصا بنزد موحّدان كه همه را با وحدت برند و جز او را نبينند و ندانند و همه را نفى كنند و كويند ، شعر :
كه همه اوست هر جه هست يقين * جان و جانان و دلبر و دل و دين
و جون جنين باشذ ، بطريق اولى بوذ كه اللّه را با صفات او بهم تصوّر كرده باشند و آنجه فرموذه كه : « كان اللّه و لم يكن معه شىء » ، ذات و صفات او را بر همه موجودات قائم نهاذه و برهان قائم است كه مصدر اوّل همه اشيا اوست ، لا جرم او بوذه باشذ و هيج جيز ديكر نه ، تا علّت و مصدر اولى محقّق بوذه باشذ ، و الّا اوّليّت او ثابت نتوانستى شذ ، و جون او تعالى و تقدّس ، اوّل الاوّلين است ، بايذ كه هيج جيز بيشتر ازو نبوذه باشذ . لا جرم آنجه