بالوان مختلف مىباشذ ، و ناخن همه سبيذ مىباشذ ، سبب آن جكونه توانذ بوذ ؟ بيان فرمايذ .
كوئيم و باللّه التوفيق .
لازم نباشذ كه اكر دو جيز را طبيعت بهم ماننده باشذ ، من كلّ الوجوه بهم ماننده بوذ ، بلك مانندكى آن من كلّ الوجوه محال بوذ و سبب اختلافات و اشكال بسيار ازين جهت است كه اين اشكال وقتى وارد بوذى كه طبيعت آن هر دو بهم عظيم متقارب بوذى تا بحدّى كه تفاوت آن نامحسوس بوذى ، و نيست ، و نيز لازم نيايذ كه تفاوت هم در لون باشذ ، جه اكثر تفاوت در شكل و هيأت متصوّرست . جنانج محسوس و مشاهد است كه تفاوت الوان كمتر از تفاوت هيأت و شكل است . ناخن مردم را تفاوتى كه هست در هيأت مىباشذ ، نه در رنك . جنانكه استخوان مردم همه سبيذ مىباشذ و از اجزاء بدن آنج همه در رنك به همديكر ماننده است ، خواه طبيعت ايشان بهم عظيم متفاوت و خواه غير متفاوت بسيار است ، مانند استخوان كه كفته شذ كه سبيذ است . و كوشت همه سرخ رنك و ناخن كه همه سبيذ است . و دندان و سبيذى جشم و شش و سبرز و اعصاب و آورده و ديكر آلات و جوارح كه از ان ابدان مردم همه همرنگاند ، و جند جيز است كه در رنك آن اختلاف مىباشذ . و سبب آن خلقت و طبيعت آن جيز باشذ كه در آن ، آن خاصّيّت باشد كه سبب خاصيّت مزاج اصلى آن جيز باشذ كه بر آن وجه آفريذه شذه و اكر اين سؤال كنند ، مانند اين سؤال بسيار جيزهاء ديكر وارذ توانذ بود ، و جواب آنكه كفته شذ ، و اللّه اعلم و احكم .
[ 39 ] جواب سؤال بنجم : حكيم فرنك مذكور كه كرده و كفته كى : جون از جملهء فضيلت حيوان بر نبات يكى حركت است و از جمله فضيلت انسان بر حيوان آنكه انسان را بعضى حركات دست دهذ كه حيوان را دست ندهذ . بس حركت فضيلت بوذه باشد نه قصور . و بذين تقرير جرا كوش حيوانات ديكر را حركت هست و كوش آدمى را نيست ؟ و همجنين عصعص حيوانات را كه دنب بذان مىتوانند جنبانيذن ، حركت هست و آدمى را نيست ، هم قصور است يا فضيلت ؟ و بوزنه را همجنين كوش نمىجنبد و دنب مىجنبد ؟ بيان فرمايذ .
كوئيم و باللّه التّوفيق كه : هر جيز كه حقّ تعالى آفريذه بحكمت آفريذه .
لا جرم بىفايده جيزى نيافريذه ، از حكيم آن نزيبد . و كفتهاند : « لا تعطيل
اسئله و اجوبه رشيدى ( فارسى ) — صفحة 70
مساهمون: رشيد الدين فضل الله همدانى
ص٧٠