592 -
ما عبد اللَّه بشيء أفضل من فقه في دين .
( 1 ) هيچ طاعتى و عبادتى نيست پس از ايمان بهتر از آنكه فقه و شريعت بدانستن .
593 -
و ما من عمل أطيع اللَّه فيه بأعجل ثوابا من صلة الرّحم .
( 2 ) هيچ عبادتى نيست و طاعتى كه ثواب آن زودتر ببنده رسد از خويشاوندان پيوستن .
594 -
و ما من عمل يعصى اللَّه فيه بأعجل عقوبة من بغى .
( 3 ) و هيچ كارى نيست از جملهء گناه و معصيت كه عقوبت آن زودتر ببنده رسد كه دست بر امام عادل بياورد بظلم .
595 -
ما ينتظر أحدكم من الدّنيا الّا غنى مطغيا ، أو فقرا منسيا ، أو مرضا مفسدا ، أو هر ما مفندا « 1 » ، أو موتا مجهزا « 2 » .
هامش
( 1 ) ابن الاثير در نهايه گفته : « فيه :
ما ينتظر أحدكم الّا هرما مفندا او مرضا مفسدا
؛ الفند في الاصل الكذب و أفند : تكلّم بالفند ، ثمّ قالوا للشيخ اذا هرم : قد أفند لأنّه يتكلّم بالمحرّف من الكلام عن سنن الصّحّة و أفنده الكبر اذا أوقعه في الفند » . در منتهى - الارب گفته : « فند محرّكة دروغ و درماندگى و ناسپاسى و يقال فلان ذو فند أى ذو عجز و كفر للنّعمة ، و سستى و تباهى عقل و رأى از كلان سالى و خطا كردن در قول و رأى و دروغ گفتن ، و مفند كمحسن تباه خرد و راى از پيرى و نگويند : عجوز مفندة ؛ بدان جهت كه او در اصل عقل ندارد » .
( 2 ) پوشيده نماند كه شارح ( ره ) كلمهء « مجهزا » را كه از باب افعال است بمعنى « مجهّز » گرفته است كه اسم فاعل است از همان مادّه ليكن از باب تفعيل توضيح آنكه « بجاردن » بمعنى « آماده كردن » است چنان كه در تفسير ابو الفتوح ( ره ) و همچنين در تفسير جلاء الاذهان مكرّر در مكرّر به اين معنى به كار رفته است پس بايد معنى « اجهاز » و « تجهيز » را بيان كنيم :
ابن الاثير در نهايه گفته : « فيه : من لم يغز و لم يجهّز غازيا ؛ تجهيز الغازى تحميله و اعداد ما يحتاج اليه في غزوه و منه تجهيز العروس و تجهيز الميّت ، و فيه : هل ينتظرون الّا مرضا مفسدا ، أو موتا مجهزا ؛ اى سريعا ؛ يقال : أجهز على الجريح يجهز اذا اسرع قتله و حرّره ،
و منه حديث علىّ رضى اللَّه عنه : لا يجهز على جريحهم
اى من صرع منهم و كفي قتاله لا يقتل ؛ لانّهم مسلمون و القصد من قتالهم دفع شرّهم فاذا لم يكن ذلك الا بقتلهم قتلوا ، و منه حديث ابن مسعود رضى اللَّه عنه : انّه اتى على ابى جهل و هو صريع فأجهز عليه » .