بودى واجب كردى كه آن خير و نيكى بودى و بدان راضى بودى ؛ و اين باطل است .
و بدان كه هر كه خداى را بيگانگى بشناسد و بيگانگى و توحيدش عالم بود و بعدل و حكمتش مقرّ بود داند كه هر چه ببنده ميرسد از فعل اوست و آنچه بنده مىكند اگر نيك است و اگر بد ؛ بدان جزا و مكافات يابد از خداى تعالى ؛
وَ السَّلامُ عَلى مَنِ اتَّبَعَ الْهُدى
.
430 -
اقتربت السّاعة و لا يزداد النّاس على الدّنيا الّا حرصا و لا - تزداد منهم الّا بعدا .
( 1 ) قيامت نزديك آمد و مردم را به دنيا الّا حرص نمىافزايد يعنى هر چند پيشتر مىآيد و زندگانى مردم كوتاهتر مىشود و در جسم « 1 » و عمر ايشان نقصان بيشتر مىآيد ، و جنازهء جوانان و عزيزان بر ايشان بيشتر ميگذرد ، و قيامت و حساب و ترازو نزديكتر مىآيد ؛ ايشان چنگ در دنيا محكمتر ميزنند و خود را بعقلت « 2 » باز خواست مىاندازند قال اللَّه تعالى :
اقْتَرَبَ لِلنَّاسِ حِسابُهُمْ وَ هُمْ فِي غَفْلَةٍ مُعْرِضُونَ
« 3 » يعنى حساب نزديك آمد و ايشان غافلند و به هوا و شهوت مشغولند ، و ششصد و نود سال برآمد « 4 » تا حقّ تعالى مصطفى را عليه السّلام اين فرمودند پس مردم اين زمانه را خود چند مانده باشد « 5 » و حضرت مصطفى عليه السّلام ميفرمايد كه : چگونه خرّم و شادان باشم و خداوند صور اسرافيل عليه السّلام صور در دهان دارد و پيشانى برهم آورده و منتظر آن مىباشد كه از حقّ اجابت يابد كه : در دم ؛ وى در دمد ، و بيك بانگ و صيحه همهء جانوران بميرند . پيرى قومش را پند همى داد و ميگفت :
خوار و سرسرى مداريد روزى كه اندرو كس باشد كه بهر يك كلمه كه آن را جواب
هامش
( 1 ) در نسخهء دانشگاه : « و چشم و موى » .
( 2 ) در نسخهء دانشگاه : « و خود را بغفلت در معرض » ؛ و آيهء مذكور در شرح حديث نيز اين نسخه را تأييد مىكند ؛ در هر صورت در غياث اللغات گفته : « عقله بالضمّ بمعنى بنداست » .
( 3 ) نخستين آيهء سورهء مباركهء « انبياء » است .
( 4 ) اين عبارت نصّ است بر آنكه اين شرح در آن سال در دست تأليف بوده است .
( 5 ) در نسخهء ديگر : « ماده باشد » .