و برگ مرگ كنند و پيوسته باصلاح و سداد باشند ، اين نوع جوان اگر بجوانى بميرد فرشتگان را بر وى گريستن آيد ، و اگر بپيرى بميرد گفتارش و كردارش همه نور گردد ، و از بركاتش بر آفاق رحمت بارد ، و اگر بهر تنى چندين نبودى « 1 » كه چنيناند خداى تعالى عالم باقى نميگذاشتى . و در خبرست كه زاهدى جوانى را پند همى داد گفت : بگذار تا روزى چند اين دنيا بكوبم اندك روزى برآمد كه بر بستر مرگ افتاد ، چون بخواست مردن ؛ آوازى شنيد كه : تو آن مردى كه دنيا را خواستى كوفتن ؛ اكنون ببين كه مرگ ترا چگونه بكوبد . . ! و همچنين جوانى بقهقهه همى خنديد ؛ زاهدى ويرا گفت كه : مرگ و گور را باز پس گذاشتى ؟ و حساب خداى تعالى باز دادى ؟ و بر صراط بگذشتى كه بدين دليرى همى خندى ؟ ! جوان بترسيد و از پس آن كسى ويرا خندان نديد .
413 -
عمّالكم أعمالكم « 2 » كما تكونون « 3 » يولّى عليكم .
( 1 ) عملهاى شماست كه بر شماست « 4 » يعنى چنان كه باشيد بر شما گمارند يعنى پادشاهان را ، و اين دو معنى دارد :
يكى - آنكه امام مسلمانان چون مردم را بر صلاحيّت بيند با ايشان همه نيكوئى كند ؛ و چون ايشان را بر مفسدت « 5 » بيند ناچار حدّ خداى تعالى بر ايشان براند ؛ قوله تعالى :
وَ جَزاءُ سَيِّئَةٍ سَيِّئَةٌ مِثْلُها
« 6 » ؛ يعنى جزا و مكافات زشتى زشتى بود .
هامش
( 1 ) در نسخهء دانشگاه : « و اگر از بهر تنى چند نبودى » .
( 2 ) در نسخهء عتيقه صدر روايت يعنى
« عمّالكم أعمالكم »
نيست .
( 3 ) عالم فقيد مرحوم سردار كابلى در حاشيهء اين حديث نوشته :
« قوله ( ص ) : [ كما تكونون ] أى كما تكونون في حالاتكم و أخلاقكم خيرا او شرّا يسلّط اللَّه عليكم أمراء يناسبون تلك الحالات ؛ فان كنتم أخيارا سلّط اللَّه عليكم أمراء خيارا صالحين ، و ان كنتم أشرارا سلط اللَّه عليكم أمراء شرارا
، حيدر قلى » .
( 4 ) كدا در هر دو نسخه ؛ و گويا چيزى ساقط شده زيرا معنى روايت اينست كه عاملان شما عملهاى شمايند » .
( 5 ) در نسخهء قديم : « مفسدى » .
( 6 ) صدر آيهء 40 سورهء شورى و ذيل آن اينست : «فَمَنْ عَفا وَ أَصْلَحَ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ إِنَّهُ لا يُحِبُّ الظَّالِمِينَ» .