و بر وى نويس : رحم اللَّه من عرف قدره ؛ رحمت كناد خدا بر آن كس كه قدر خويش بشناخت . مصطفى عليه السّلام با جماعتى ميرفت زنى بر راه ايستاده بود گفت : يك سوى رو تا جماعت من بگذرند ؛ گفت : راه فراخ است ، مصطفى عليه السّلام گفت : بگريزيد كه زن متكبرهء جبّارست . آدمى را كجا رسد كه تكبّر كند و در خود بغلط افتد كه اصل آدم كه پدرش بود مشتى خاك بود و اصل وى از قطرهء آب بود كه اگر قطرهء از آن بر جامهء آيد با آن جامه نماز نتوان كرد ، و چون بميرد جيفهء گردد كه هر كه دست بوى نهد پليد گردد ، و از پس آنكه در گورش نهند بگندد گنديدنى كه اگر بيرون بودى هر كس از وى نفور بودى ، و حشرات زمين سر بوى نهند و آن تن عزيز جمله طعام ايشان گردد ، و تا زنده بود حمّال بول و غايط بود ، نشانهء آفات و بليّات بود و هيچ ساعت از زحمت و محنت زمانه ايمن نه ، و روزى بكام خويش هم نه ، و مرادى چنان كه بايدش نيابد ، و بر شادى و خرّميش اعتمادى نباشد ، و اگر زيادت بخورد درماند ، و اگر كم بخورد خوابش نبرد . آوردهاند كه دورترين كسى از رحمت خداى تعالى بقيامت جبّار و متكبّر بود ، باقر عليه السّلام گويد كه : در دوزخ كوهى هست كه آن را صعر « 1 » خوانند در آن كوه وادييست كه او را سقر خوانند و در آن وادى چاهيست كه او را همهمه « 2 » خوانند هر گاه كه سر آن چاه برگيرند اهل دوزخ همه بفرياد آيند از رنج و بيمش . صادق عليه السّلام گويد كه : سقر وادييست كه چون نفس بزند همهء دوزخ را بسوزاند و آن چاه و آن وادى جاى متكبّران است « 3 » .
هامش
( 1 ) كذا و تصحيح آن از متن عربى حديث بشود .
( 2 ) كذا و تصحيح آن از متن عربى حديث بشود .
( 3 ) در مجلد پانزدهم بحار الانوار در جزء ثالث در باب الكبر ( ص 125 چاپ - امين الضرب ) گفته : «
في - أبى عن ابن أبى عمير عن ابن بكير عن أبى عبد اللَّه ( ع ) قال : انّ في جهنّم لواديا للمتكبّرين يقال له سقر شكى الى اللَّه شدّة حرّه و سأله ان يتنفّس فأذن له فتنفّس فأحرق جهنّم »
و از ثواب الاعمال و محاسن نيز آن را بسند صدوق و برقى نقل كرده است .