و اگر جاى ديگر بدست آيد باكى نباشد كه از فروختن باز دارد اگر چه مقصودش آن بود كه وقتى ديگر بزيادت بفروشد . و جز اين پنج چيز كه گفتم باكى نباشد كه از فروختن باز دارد اگر چه جاى ديگر بدست نيايد ، حضرت محمّد مصطفى عليه السّلام گويد كه : هر كه چهل روز طعام در وقت تنگى از فروختن باز دارد خدا از او بيزار بود و شراب خورنده و زناكننده از وى بهتر بود در قيامت .
246 -
و التّاجر ينتظر الرّزق .
( 1 ) بازارگان منتظر روزى شود يعنى هر كه تجارت كند هر سودى كه يابد روزى حلال بود كه بفضل خدا ميرسد به شرط آنكه پيشتر از آنكه تجارت كند فقيه گردد تا تواند كه ميان حلال و حرام فرق كند و بيع درست را از بيع فاسد باز داند ، و در ربا نيفتد « 1 » .
247 -
السّعادة كلّ السّعادة طول العمر في طاعة اللَّه عزّ و جلّ .
( 2 ) نيكبختى همهء نيكبختى زندگانى دراز بود در طاعت خداى تعالى .
248 -
الشّقىّ كلّ الشّقىّ من ادركته السّاعة و لم يمت
« 2 » .
( 3 ) بدبختترين همهء بدبختان كسى بود كه قيامت به دو رسد و هنوز نمرده باشد
هامش
( 1 ) پوشيده نماند : كه در اينجا نيز مطالب كتاب بسيار مشوّش است و هفتاد و هشت حديث پس و پيش شده و ترتيب كتاب به هم خورده است نظير آنچه در صفحهء 76 و 77 ياد كرديم و به همان سبب كه در آنجا گفتيم بنقل وضع نسخه و كيفيّت تشويش آن نمىپردازيم و ترتيب احاديث و كتاب را مطابق نسخهء عتيقه قرار داده و شرحش را بر وفق آن بجايش نقل ميكنيم ليكن تنبيه بر مطلبى لازم است و آن اينكه قويّا محتمل است بلكه مظنون بظنّ متاخم بعلم اينست كه قريب يك صفحه عبارت يعنى از اوّل سطر دوّم تا آخر سطر هيجدهم صفحهء هفتاد و هشت كه مبدوّ به اين عبارت : « و حضرت امير المؤمنين علىّ عليه السّلام فرمايد كه تجارتكننده فاجر و بدكار بود » و مختوم به اين عبارت است « و با آن كس كه سهل المعامله بود همچنان بود كه با آنكه استقصا كند » و ما آن را در آنجا نظر بمناسباتى كه در آنجا نيز موجود است چاپ كردهايم مربوط باينجا باشد زيرا مناسبت با هر دو جا داد و اللَّه هو العالم بحقيقة الحال .
( 2 ) در نسخهء عتيقه :
« أدركته السّاعة حيّا لم يمت »
و در بعضى نسخ :
« أدركته الساعة و هو حىّ لم يمت »
.