جميع كثرات و اضافات .
پس لازم مىآيد كه آن جناب صاحب اين مقام نباشد و يا - العياذ باللّه - خلاف واقع فرموده باشد .
و اگر مراد از غطاء ، كنه ذات اقدس باشد ؛ لازم مىآيد كه : امتناع كشف غطاء كنه ذات ، موجب زيادتى يقين باشد ، زيرا كه جزاء منفى ، و نفى نفى به كلمهء « لو » امتناعيه اثبات است ، و حال آنكه عكس اين معنى ، يعنى : ترتيب زيادتى يقين بر كشف غطاء و عدم ازديادش بر امتناع كشف غطاء اولى و انسب ، بلكه اوجب و اصوب است ، به جهت آنكه از بينات است كه كشف غطاء ذات ، موجب زيادتى انكشاف ذات است نه امتناع كشف غطاء ذات .
مىگويم جواب اين اشكال موقوف است به تمهيد سه مقدمه :
- مقدمهء اول آن است كه : گاهى مترتب مىسازند به كلمه « لو » بر شرطش چيزى را كه ضدش يا نقيضش اولى است كه مترتب باشد بدان شرط از آن چيز از براى افادهء اينكه جزاء مترتب است بر آن شرط به همهء تقادير تا غايت مبالغه حاصل شود .
چنان كه گفته مىشود : « لو اهنتنى لا كرمك » يعنى : « اگر اهانت مىكردى مرا ، گرامى مىداشتم ترا » .
و از بينات است كه ترتب اكرام بر اكرام اولى و انسب است از ترتب اكرام بر اهانت كه ضد اوست ، و با وجود اين معنى بر اهانت مترتب مىسازند ، تا افاده كند كه اكرام بر همه تقادير ثابت است .
و از اين قبيل است كلام پيغمبر ( صلى اللّه عليه و آله ) « نعم العبد صهيب لو لم يخف اللّه لم يعصه » .
يعنى : « خوب بندهاى است صهيب ، اگر نمىترسيد از خدا ، معصيت نمىكرد او را » .
و از بينات است كه ترتب عدم معصيت بر خوف اولى است از ترتب آن بر عدم خوف .
پس مقصود بالذات اين است كه : عدم معصيت به همهء تقادير ثابت است تا غايت مبالغه حاصل شود . متفطن باش !
انوار جليه در كشف اسرار حقيقت علويه (فارسى) — صفحة 92
مساهمون: ملا عبد الله مدرس زنوزى
ص٩٢