نبوت وارد است : « الناس معادن كمعادن الذهب و الفضّه » ، و وارد است « الارواح جنود مجندة ، فما تعارف منها ائتلف ، و ما تناكر منها اختلف » يعنى : « مردم مثل معدنهاى طلا و نقرهاند » و « ارواح لشكرهاى مجتمعهاند ، آنهايى كه همديگر را مىشناسند ، مناسبت با هم دارند و آنهايى كه يكديگر را نمىشناسند اختلاف دارند با يكديگر » .
و از بينات است در نزد تأمل صادق كه مراد از ائتلاف و اختلاف ، ائتلاف طبيعى و اختلاف طبيعى است ، و الا از جملهء مبتذلات و از قبيل اظهار بديهيات خواهد بود ، متفطن باش !
سرّ اخروى
از اينجا ظاهر مىشود سرّ آنچه كه در شريعت حقه مقرر است كه مكلفين از اشخاص نوع شريف انسانى در روز قيامت به صور مختلفه و هيآت متباينه محشور خواهند شد ، يكى به صورت شير ، و ديگرى به صورت خوك ، يكى به صورت حمار ، و ديگرى به صورت گاو ، يكى به صورت ميمون ، و ديگرى به صورت روباه ، و همچنين به صور ساير حيوانات .
در بيان آنكه در قيامت مردم به اطوار مختلف محشور مىشوند و اشاره به سرّ مسخ ، در امم سابقه
بيان ظهور آن است كه منكشف گرديد كه افراد انسانى به حسب حقيقت و باطن طبايع مختلفه و انواع متباينهاند و اتفاقى ندارند مگر در صورت و ظاهر .
و نشأت آخرت نشأت بروز حقايق و بواطن است چنان كه مقتضاى حجت و مستفاد از مشكات ولايت است .
و در ادعيهء مأثوره وارد است : « اللّهمّ ارحمنا يوم تبلى السرائر و تبدى - الضماير » .
يعنى : « خداوندا رحم كن ما را ، در روزى كه بروز مىيابد پوشيدنىها ، و