« آن را كه خبر شد خبرى باز نيامد »
و بعضى مرتبه هفتمى زياد نموده كشف اخفا ناميدهاند ، و اين معنا را از كلام معجز نظام
« وَ إِنْ تَجْهَرْ بِالْقَوْلِ فَإِنَّهُ يَعْلَمُ السِّرَّ وَ أَخْفى »
« 1 » اخذ نمودهاند و مراد ايشان از كشف اخفى كشف ذاتى است كه در مقام فناى در فناء ، به اندازهء حوصله و استعداد سالك عارف حاصل مىشود .
تعبير از اين مقام در زبان مشكات ولايت گاهى به مقام كمال اخلاص و نفى صفات است .
و گاهى به مقام « الفقر فخرى » ، و « موتوا قبل ان تموتوا » « 2 » و گاهى به مقام
« قابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنى »
« 3 » است ، و گاهى به عبارات ديگر ، متفطن باش !
بدانكه اين مرتبه از كشف در نزد طائفهء اولى داخل در تحت كشف خفى است تا مراتب زياده بر شش مرتبه نباشد ، و زياده تحقيق و توضيح از براى اين مقامات در نزد بيان اقسام فنا و مراتب توحيد و بهخصوص در نزد شرح فقرات حديث شريف مذكور خواهد شد ، منتظر باش !
اشراق و انارة اشاره به نسبت معنوى و ارث معنوى
بدانكه اين مكاشفات در بدايت سلوك سالك عرفان ، در خيال مقيد كه خيال سالك باشد حاصل مىشوند ، و به تدريج و با حصول ملكهء راسخه ، به عالم مثال انتقال يابد .
پس اولا اطلاع به ملكوت عالم عناصر حاصل مىشود ، بعد از آن به ملكوتات افلاك به ترتيب معهود ، تا منتهى شود به لوح محفوظ كه مرتبهء نفس كلى و به قلم اعلى كه مرتبهء عقل كلى است ، بعد از آن به مرتبهء فناى به توحيد كه مرتبهء كمال
هامش
( 1 ) . سورهء طه ( 20 ) ، آيهء 7 .
( 2 ) . به مجرد فناى در وجود ، خطاب موتوا قبل ان تموتوا ، اجابت مىشود ، اگرچه سالك به مقام او ادنى يا قاب قوسين برسد ، چه آنكه شهود قيامت در اول مقام فناء ظاهر مىشود .
( 3 ) . سورهء نجم ( 53 ) ، آيهء 9 .