تتمه كلام منقول از حكيم بارع باشد با بيانات متعلق به جواب از سؤال ششم اشارات كلام آن جناب و دقايق مرموزه از آن
كمالاته فليس الشرّ الّا عدم ذالك الشىء او عدم كماله لا نفس ذلك الامر الوجودىّ المعدم و ان لم يكن معدما لشىء اصلا فليس بشر لما فرض انه شرّ له فانّ العلم الضرورى حاصل بان كلّ مالا يوجب عدم شىء و لا عدم كما له فانّه لا يكون شرا لذالك لعدم استقراره به و اذا لم يكن الشر الذى فرضناه امرا وجوديا شر النّفسه و لا شرا لغيره فلا يجوز عدة من الشر و صورة هذا القياس هكذا لو كان الشر امرا وجوديا لكان الشر غير شر و التالى باطل فكذا المقدّم و بيان اللزوم و بطلان التالى ما مرّ تقريره فعلم انّ الشر عدمىّ لا ذات له امّا عدم ذات او عدم كمال ذات . تمام شد آنچه منظور بود نقل او از كلام اين حكيم بارع متأله و قول او كه مىفرمايد به او بما يفيض ذواتها و كمالات ذواتها اول اشاره بود به قوس نزولى وجود جهت دهريت و ثبات قوس صعودى وجود و دوم اشاره باشد به جهت تجدد و زمانيت قوس صعودى و يا اول اشاره بود به وجود ذات شىء متجدد باشد يا ثابت و دوم اشاره باشد به كمالات عرضيه لاحقه وارده بر او از جهت حصول استعداد مختلفه به توجه معدات متعدده و دليل قول آن محقق ( 527 ) بارع كه مىفرمايد و للشر معنى آخر هو المصطلح عليه تصريح اولياى حكمت و اساطين معرفت بود بر اينكه عقول مجرده نزوليه باشند يا صعوديه خير محض باشند و هم تصريح اينان بر اينكه موجودات واقعه در عرض وجود كه قريب افقند به هيولى « * » اولى خير بر شر غالب بود زيرا كه از شرور در اين مورد اگر عدم مطلق
هامش
( * ) - چا : به هيولاى