بر قائم و صفت در ظرف قيام و اتصاف به حكم عقل بالضرورة . و چون ثابت شد كه مفهوم وجود را حقيقتى و فردى بود در واقع ، و منحصر نباشد فرد او به فرد اعتبارى انتزاعى ، بلكه اعتبار و انتزاع فرد اعتبارى پس از تحقق فرد واقعى بود ، در ماهيات موجوده ، مصحح صدق مفهوم موجود بر ماهيات قيام انتزاعى
اشاره به اينكه مصحح صدق مفهوم موجود بر ماهيات قيام انتزاعى وجود بر ماهيات نباشد
نباشد ، زيرا كه صدق مفهوم موجود بر مفهوم وجود ، و فرد انتزاعى او نيز محتاج بود به مصححى ، و از آنجا كه نه مفهوم وجود و نه فرد واقعى در مرتبه هيچ ماهيت به نحو جزويت نبود و نه تمام ذات ماهيتى باشد مصحح صدق مفهوم موجود بر ماهيات تحقق مبدأ مفهوم موجود در ذوات ماهيات به نحو جزويت و يا عينيت او با تمام ذات هر ماهيت نباشد ، و چون اين شقوق باطل باشد پس مصحح صدق مفهوم موجود بر ماهيات اتحاد مبدأ او باشد با آنها . و از اين بيان ظاهر شود كه مصحح صدق مفهوم موجود بر حقيقت وجود عينيت مبدأ او باشد با تمام آن حقيقت ، زيرا كه حقيقت وجود را جزوى نباشد ، نه عقلى و نه خارجى ، و بر نفس خود نيز قائم نشود اول به برهان باطل بود ، و دوم به ضرورت .
پس ثابت گرديد كه وجود را حقيقتى واحده بود ، و آن حقيقت سارى باشد در همهء موجودات خواه از سنخ وجود باشند ، يا از سنخ ماهيت ، و صدق مفهوم ( 247 ) موجود بر آن حقيقت بالذات بود ، و بر غير آن حقيقت بالعرض ، و يا حقيقت وجود را كثرتى نيز محقق باشد ، و در هر ماهيتى موجوده فردى از او به آن ماهيت متحد باشد ، و يا آنكه يك فرد وجود در همهء ماهيات سارى