بديعة تفريعية فى كلمة الهيّة :
اشاره به اينكه امتناع اكتناه واجب الوجود به علم حصولى ارتسامى و علم حضورى اشراقى ملازم امتناع اكتناه ذات او بود بهر از مراتب علم و ادراك
از اين حديث شريف كه از مشكوة ولايت كبرى و معدن وصايت عظمى در تفسير كلام معجز نظام الهى صادر بود ، ظاهر و منكشف مىگردد كه كنه ذات اقدس واجب الوجود - جل و علا - به هيچ نحو از انحاء ادراك و هيچ مرتبه از مراتب معرفت ، و هيچ قسمى از اقسام علم - حضورى باشد يا حصولى عقلى باشد - كه در او مجرد حصول يا حضور ذات مدرك معتبر بود ، بدون اعتبار مادّه ، و اضافه به ماده - يا وهمى - كه در او اضافت به ماده معتبر بود نه حصول لوازم ماده و عين مادة - و يا خيالى - كه در او حصول لوازم ماده معتبر بود ، نه عين ماده و يا احساس - كه در او حضور عين ماده معتبر باشد - مدرك نشود پس ذات اقدس واجب الوجود ، نه به شهود قلبى مشاهده شود ، و نه به نظر عقلى معقول ، و نه به توهم واهمه موهوم ، و نه به تخيل خيال متخيّل ، و نه به ابصار باصره مبصر ، و نه به سمع سامعه مسموع ، و نه به شم شمّهء مشموم ، و نه به ذوق ذائقه مذوق ، و نه به لمس لامسه ملموس ، و از آنجا كه انقسام علم به حضورى و حصولى ( 103 ) دائر بود ميان نفى و اثبات ، و هريك از اقسام علم مندرج در يكى از اين دو بود ، نفى اين دو از اشياء نسبت به كنه ذات اقدس واجب الوجود ، ملازم نفى جميع اقسام و مراتب علم و ادراك باشد . و از آنجا كه بصر فوق جميع مراتب قواى حساسهء ظاهريهء بود نفى