و « زيدٌ مذهوبٌ به » و شرح باقى مرفوعات گذشت .
اجمالٌ :
مطابقه و عدم مطابقه در افعال و اسماء و معانى
عامل مرفوع غير از حروف بايد كه مطابق مرفوع باشد در تذكير و تأنيث مگر مرفوع مؤنث مجازى باشد پس مطابقه واجب نيست خصوصاً هنگامىكه فاصله بين او و بين عامل باشد .
تفصيلٌ :
حروفها چون تصريفى در آنها نيست پس تذكير و تأنيث در آنها يكسان است و همچنين اسماء افعال بجز « تعال » و « هلّم » و امّا افعال و اسماء معانى پس اگر مرفوع در مابعد باشد و مذكر باشد يا مؤنث حقيقى مطابقه واجب باشد يعنى در مذكر عامل را خالى از تأنيث و در مؤنث با علامت بايد آورده شود چون « ضرب » و يا « ضُرِب » و يا « كان » و يا « عَلِم » و يا « كاد » يا « نِعَم » يا « ضاربٌ » و « مضروبٌ زيدٌ » و اگر بهجاى زيد ، فاطمه آورى بايد بگوئى « ضربت » يا « كانت » يا « علمت » يا « كادت » يا « نعمت » و « ضاربة « و « مضروبة » و اگر مؤنث مجازى باشد خواه لفظى و خواه معنوى دو وجه جائز باشد و تأنيث اوجه است و اگر مفصول باشد تذكير و تأنيث مساوى است چون « طلعت يا طلع الشمس » و « طلعت يا طلع علينا الشمس » و اگر مرفوع مضمر باشد يعنى ضميرى باشد راجع به مذكور قبل پس در حقيقى و مجازى هر دو يكسان باشد يعنى علامت واجب است چون « الشمس طلعت » چون اين دانستى پس اين نيز بدان كه مرفوع اگر تثنيه يا جمع باشد و در ما بعد باشد و اسم ظاهر باشد پس بايد