غَنِمْتُمْ . . . "
فقال أبوعبدالله ( ع ) بمرفقيه على ركبتيه ثم أشار بيده وقال : والله هي الإفادة يوماً بيوم ، إلّا أنّ أَبي جعل شيعته في حلّ ليزكوا » « 1 » .
اين روايت را شيخ طوسى ( قدس سره ) با اندكى تفاوت در كتاب تهذيب نقل كرده است . « 2 » در كتاب " وسائل الشيعة " متن روايت از تهذيب نقل ، و به نقل كافى اشاره شده است .
در اين روايت حضرت در پاسخ به پرسش از آيه غنيمت ، مىفرمايد كه غنيمت آن سودى است كه هر روز بدست مىآيد ، جز اينكه پدرم آن را براى شيعيانش حلال كرد تا پاكيزه شوند .
در توضيح حديث عرض مىشود منظور از " قال بمرفقيه " اين است كه دستشان را روى زانو گذاشتند يا اينكه دستشان را روى زانوها حركت دادند . بعضى هم گفتهاند در اينجا " قال " يعنى " وَضع " . به نظر مىرسد حضرت از پرسش مطرح شده ناراحت شده باشند ، و دستشان را به نشانه ناراحتى حركت داده ، و به مرفقشان ماليدهاند .
كتب لغت ، از جمله " مجمع البحرين " ، در مورد ماده " قال " دارند كه در هر چه مناسبت داشته باشد به كار مىرود ، مثل همين " وضع " .
اشكال به دلالت آيه و پاسخ آن
اشكال : از آنجا كه مسلّم است كه آيه در مورد جنگ بدر نازل شده ، و در شأن نزول خود ، تنها شامل غنائم جنگى مىشود ، همين قرينه كافى است تا نشان دهد مراد از غنيمت خصوص مالى است كه از دشمن بدست مىآيد ، و وجهى براى شمول آن به همه غنائم و منافع وجود ندارد .
هامش
( 1 ) - كافى ، ج 1 ، حديث 10 ، كتاب الحجة ؛ وج 7 فى باب الفىء والأنفال ، باب 4 ، حديث 8 . .
( 2 ) - التهذيب ج 4 ، باب 35 روايت 344 .