فرق خمس و زكات چيست ؟
پرسش : با توجه به اين كه زكات به معناى مصطلح آن و خمس ، هر دو مالياتى دينى هستند ، چه فرقى با هم دارند ؟
پاسخ : اصلًا تأسيس خمس براى اين نيست كه مردم بوسيله آن دست رنج خود را تطهير كنند ، بلكه براى اين است كه رئيس اسلام در كار آن ها با آن ها شريك است . به دليل همين نكته خمس براى بنىهاشم حرام نشده است .
شايد بتوان گفت از روايات خمس استفاده مىشود كه خمس درآمد اصلًا وارد ملك صاحبان آن نمىشود و از ابتدا مال رئيس و حاكم است . در عبارت عدى بن حاتم خوانديدم كه " تربعت في الجاهلية وتخمست في الإسلام " . كارى كه آيه غنيمت مىكند آن است كه مقرر مىدارد كه اين خمس از ابتدا مال خدا و رسول او ( ص ) است ؛ همانطور كه در روايات اهل بيت آمده است كه " لنا الخمس " . اين در حالى است كه در مورد زكات چنين نيست . خداوند در مورد زكات مىفرمايد :
" خُذْ مِنْ أَمْوالِهِمْ صَدَقَةً " ؛
يعنى اين پذيرفته شده كه مقدار زكات در ابتدا مال صاحبان آن است ، ولى به عنوان حقوق شرعى بايد آن را از مال خود خارج كنند . آنچه در روايات تحت عنوان تطهير مال بوسيله زكات گفته شد ، با اين توجيه قابل فهم است .