نظر صاحب حدائق
صاحب حدائق چند مطلب در مورد خمس بيان كردهاند ، كه نقل و بررسى آنها براى حسن ختام كتاب خالى از فايده و لطف نيست « 1 » .
مطلب اول :
برخى از فقها معتقد شدهاند خمس به كسى نيز مىرسد كه تنها مادرش سيد باشد « 2 » .
اين نظر در ميان فقها طرفدارانى دارد ، و اولين بار آن را سيد مرتضى ( قدس سره ) مطرح كرده ، و صاحب حدائق ( قدس سره ) آن را به طور مفصل مورد بررسى قرار داده است .
و ايشان مىفرمايد : « و منشأ هذا الخلاف أن أولاد البنت أولاد حقيقة أو مجازاً ؟ »
ايشان غفلت كردهاند كه انتقال سيادت به اعتبار پدر و پسرى نيست ، بلكه به خاطر هاشمى بودن است كه از طرف پدر به انسان مىرسد . بنابراين چون خمس به بنى هاشم تعلق دارد ، نمىتوان حكم به اين كرد كه مادر هر كس سيده بود ، مىتوان به او خمس داد ، چون از مسلمات است كه انتساب به قبائل و طوايف از سوى پدر محقق مىشود .
مطلب دوم :
فقيه محدث ، صاحب حدائق ( قدس سره ) درباره مصرف خمس در زمان غيبت امام زمان ( ع ) مىفرمايد : « وأما فى حال الغيبة فالظاهر عندي هو صرف حصّة الأصناف عليهم كما عليه جمهور أصحابنا . . . وأما حقّه ( ع ) فالظاهر تحليله للشيعة . . . » « 3 » .
هامش
( 1 ) - الحدائق الناضرة : ج 12 ، از صفحه 390 تا 470 يا 480 .
( 2 ) - الحدائق الناضرة : ج 12 ، از صفحه 390 تا 419 .
( 3 ) - الحدائق الناضرة : ج 12 ، ص 448 .