ارائه برخى قواعد عامّه كه بيشتر جنبهء اخلاقى دارد . . . مىدانند . . . مدّعىاند كه دين در سياست مستقيما دخالت ندارد ، و در سياستگذارى برنامهاى ندارد . بلكه سياستمدارى و سياستگذارى بايد به افراد لايق و ذى صلاحيّت واگذار شود . . تنها نظارت فقيهان در كنار دولتمردان ، به منظور باز داشتن آنان از كجرويها و ناعدالتىها كفايت مىكند . زيرا حكومت ، كار فقيهان نيست ، و تنها در امور حسبيّه - كه در محدودهء كوچكى است - ولايت دارند . ولى از سياستگذارى در پهناى يك دولت ، كه ابعاد گوناگون و پيچيده دارد ، و به تخصّص نياز دارد ، ناتوان و دستشان كوتاه است .
اين طرز تفكّر ، از سطحى نگريستن به دين و سياست ، و مسألهء فقاهت ، و نيز امور حسبيّه ، ناشى شده است . محدود نمودن دين در چارچوب عبادات و اخلاق ، و دور داشتن آن از مسائل حيات و سياست ، از كوته نظرى سات . دين ، در جنب احكام عبادى و معاملى ، احكام انتظامى نيز دارد ، كه به منظور تنظيم حيات اجتماعى ، و زيست مسالمتآميز انسانها آورده شده است . لذا دين ، علاوه بر مبانى اعتقادى و اعمال عبادى ، يك نظام است كه حاوى دستورات و بايدها و نبايدهاى فراگير تمامى ابعد حيات فردى و اجتماعى است ، كه اين دستورات و بايدها و نبايدها ، بايد بهطور جدّ در جامعه پياده شود ، تا حيات كريمه ، آنگونه كه شايستهء مقام رفيع انسانيّت است ، تحقّق پيدا كند .
« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَجِيبُوا لِلَّهِ وَ لِلرَّسُولِ إِذا دَعاكُمْ لِما يُحْيِيكُمْ . وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَحُولُ بَيْنَ الْمَرْءِ وَ قَلْبِهِ وَ أَنَّهُ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ »
« 1 » .
در اين آيه ، خطاب به جامعهء اسلامى است ، كه خواستهء شريعت را كامل اجابت كنند ، تا سعادت حيات را دريافت دارند . مقصود اجرا كردن دستورات شرع ، در تمامى زمينهها مىباشد . آنگاه تهديد مىكند كه در صورت تخلّف ورزيدن ، خداوند ميان ايشان و حقيقت درونىشان حائل ايجاد مىكند . كنايه از آن است كه حقيقت انسانيّت را بدست فراموشى خواهند سپرد .
« وَ لا تَكُونُوا كَالَّذِينَ نَسُوا اللَّهَ فَأَنْساهُمْ أَنْفُسَهُمْ . أُولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ »
« 2 » .
خدا را در زندگى فراموش نكيند ، كه خود را فراموش كردهايد .
هامش
( 1 ) . سورهء انفال 8 : 24 .
( 2 ) . سورهء حشر 59 : 19 .