كند « 1 » .
نمونه چهارم
كسى كه در ماه رمضان ، عمدا إفطار كند ، براى هريك از بار اوّل و دوم ، 25 تازيانه مىخورد .
در تعيين 25 تازيانه نصّى وارد نشده ، جز دربارهء نزديكى با همسر كه در روايت مفضّل بن عمر آمده « 2 » ولى فقهاء اين حكم را از مورد جماع به ساير مفطرات نيز سرايت دادهاند و مسألهء اولويّت و وحدت ملاك را مطرح كردهاند « 3 » .
نمونه پنجم
در فتاواى متأخرين ، كموبيش ، مسألهء « معيار گرفتن ملاك در حكم » - كه به عبارتى همان قياس مستنبط العلّه است - به چشم مىخورد . از جمله سيّد طباطبائى در عروة الوثقى در باب « قواطع سفر » مسألهء 21 مىگويد :
كسى كه قصد « اقامت ده روز » كرد و نيّت روزه نمود و پس از ظهر شرعى ، پيش از آنكه يك نماز چهار ركعتى بخواند ، از قصد اقامت ده روزه منصرف گرديد ، قصد او به هم خورده ، ولى روزهء آن روزه را بايد به پايان برساند ، زيرا مانند كسى است كه پس از زوال ، سفر را آغاز كرده است .
عبارت او چنين است :
« لكن صوم ذلك اليوم صحيح ، لما عرفت من أنّ العدول قاطع من حينه ، لا كاشف ، فهو كمن صام ثم ساقر بعد الزوال » .
بيشتر بزرگان معاصر با اين سخن موافقت نموده و اشكالى نكردهاند .
پر روشن است كه چنين كسى مسافر است و پيش از ظهر تنها قصد اقامت داشته و مجوّز روزه گرفتن داشته است ، ولى فقهاء او را مانند كسى فرض كردهاند كه پيش از زوال حاضر بوده و مسافر نبوده و پس از ظهر سفر را آغاز كرده ، زيرا آغاز اجراى حكم مسافر بر وى ، پس از زوال بوده و اين ، از باب كشف ملاك ( مناط قطعى ) و
هامش
( 1 ) . جواهر ج 29 ص 434 .
( 2 ) . وسائل باب 12 مما يمسك عنه الصائم رقم 1 .
( 3 ) . رجوع شود به مستمك العروة ج 8 ص 194 . و مستند العروة ج 1 ( صوم ) ص 12 .