ماليات
يكى از سياستهاى مالى كه رد اختيار ولىّ امر مسلمين قرار دارد ، وضع ماليات بر درآمدها است كه بر حسب نياز دولت مقرر مىگردد .
ماليات ، يكى از اساسىترين پايههاى تثبيت حكومت و قوام دولت بهشمار مىرود .
دولت در شؤون مختلف ، بايد سياستگذارى كند ، در بعد نظامى و انتظامى و فرهنگى و غيره كه در تمامى اين ابعاد به نيروى مالى نياز دارد ، زيرا مال نيرو و قدرتى است كه به هر نيرويى قابل تبديل مىباشد .
« المال طاقة يمكن تحويلها إلى أيّ طاقة شئت » .
دولت در تمامى شؤون ادارى كشور بايد نيرومند و اين نيرومندى در تمامى ابعاد به وسيلهء مال و پشتوانه مالى فراهم مىشود . و اين مردم هستند ك بايد هركس به سهم خود در نيرومند شدن دولت بكوشد ، يعين در تثبيت پايههاى حكومت عدل اسلامى از هرگونه توانى كه رد اختيار دارد ، دريغ نورزد . و اساسىترين كوشش در اين راه ، همانا تأمين بودجهء لازم براى دولت است كه هر كسى در اين جهت به اندازهء وسع و توانايى خود بكوشد . خداوند مىفرمايد :
« وَ أَنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ لا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ »
« 1 » .
مقصود از « سبيل اللّه » راه خدايى است كه همانا تثبيت پايههاى حكومت عدل اسلامى مقصود است كه اگر در اين راه كوتاهى شود ، بىگمان دولت ناتوان گشته و در سياستگذاريها شكست مىخورد در نتيجهء پيامد ناگوار آن به عموم مسلمانان باز مىگردد .
آيه تأكيد مىكند كه از بذل مال در راه تثبيت پايههاى حكومت عدل اسلامى دريغ نورزيد و خود را - با دريغ ورزيدن - به هلاكت نيافكنيد ، يعنى موجب نگرديد تا پايههاى دولت عدل اسلامى به سستى و شكست روى آورد .
ظاهرا نخستين مالياتى كه در اسلام وضع گرديد در دوران خلافت ظاهرى مولا امير مؤمنان عليه السّلام بود كه بر هر اسب سوارى ساليانه دو دينار ، و بر اسب اركش يك دينار ، ماليات قرار داد .
محمد بن يعقوب كلينى - با سند صحيح - روايت كرده :
هامش
( 1 ) . سوره بقره 2 : 195 .