1 - تعيين بالتنصيص ، كه شخص معيّنى بالخصوص ، براى مقام رهبرى امّت معرفى گردد ، چنانچه در عهد رسالت با آيهء
« النَّبِيُّ أَوْلى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ »
ابلاغ شد . و نيز مسألهء خلافت كه در سخن پيامبر در غدير خم مطرح گرديد « فمن كنت مولاه فهذا علىّ مولاه » .
2 - تعيين بالتوصيف ، به گونهاى كه شارع اوصافى را ارائه مىدهد تا هركه واجد آن شرائط باشد ، شايستگى مقام ولايت را داشته باشد : « أنّ أحق الناس بهذا الأمر أقواهم عليه و أعلمهم بأمر اللّه فيه » . آنگاه تشخيص واجدين شرايط را به مردم واگذار مىكند ، تا به وسيلهء خبرگان خود ، فرد اصلح را شناسايى كرده با او بيعت كنند .
سپس طبق مقبولهء عمر بن حنظله « فإنّى قد جعلته عليكم حاكما » و نيز توقيع شريف « فإنهم حجّتى عليكم » . ، اين شناسايى و بيعت ( انتخاب ) مورد امضاى شرع قرار مىگيرد .
بنابراين خصوصّيات رهبر در آغاز از سوى شرع ارائه مىشود و در پايان نيز مورد امضاى شارع قرار مىگيرد و بدين جهت مشروعيّت ولايت فقيه ، كاملا از موضع شرع نشأت گرفته و نقش مردم در اين ميانه ، نقش تشخيص موضوع و بيعت كه تعهّد به وفادارى است .
البته همين نقش ، ولايت را - كه يك حكم وضعى است - منجّز و قطعى مىسازد و به فعليّت مىرساند و سهم مردم در تنجيز ولايت فقيه ، سهم عمده است و به واقع اين مردم هستند كه در اينجا حكومت مورد پسند خود نقش اساسى را ايفا كردهاند .
و همين ، معناى ميانهء بين انتصاب و انتخاب را مىرساند . نه انتصاب مطلق است كه مردم در تعيين آن سهمى نداشته باشند و نه انتخاب مطلق است كه شرع در آن نقشى نداشته باشد . بلكه انتخابى است مردمى در سايهء رهنمود شرع و مورد قبول شارع .