دانهاى در تاريكىهاى زمين و هيچ تروخشكى نيست مگر اينكه در كتابى روشن [ ثبت ] است » .
مراد از « مفاتح الغيب » : « مفاتح » جمع « مفتح ؛ كليد » و « مفتح ؛ مخزن » است . در اين آيه « مفاتح » جمع « مفتح » به معناى مخازن غيب مىباشد .
2 .
إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَ يُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَ يَعْلَمُ ما فِي الْأَرْحامِ وَ ما تَدْرِي نَفْسٌ ما ذا تَكْسِبُ غَداً وَ ما تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ
« 1 » ؛ « در حقيقت خداست كه علم [ به ] قيامت نزد اوست و باران را فرو مىفرستد و آنچه را كه در رحمهاست مىداند و كسى نمىداند فردا چه به دست مىآورد و كسى نمىداند در كدام سرزمين مىميرد . در حقيقت ، خداست [ كه ] داناى آگاه است » .
چند چيز است كه تنها خداوند از آنها با خبر است ؛ از جمله : زمان برپايى قيامت ، زمان بارش باران « 2 » ، آنچه در رحمهاست .
شبهه : نمىتوان گفت كه علم به آنچه در رحم است مخصوص خداست ؛ چرا كه امروزه با پيشرفت علم مىتوان فهميد كه در رحم دختر است يا پسر ، بلكه از چندين هزار سال پيش از نبض و حالات زن پى مىبردند كه در رحم او پسر است يا دختر .
پاسخ : اين اشكال مبتنى بر اين است كه آيه را اينگونه معنا كنيم : « خداوند مىداند كه در رحم پسر است يا دختر » ؛ درحالىكه آيه در صدد بيان مطلب ديگرى است .
« ال » در « الارحام » « ال » استغراق است كه بر سر جمع ( ارحام ) وارد شده است و استغراق در استغراق شده است . بنابراين آيه به اين معناست كه خداوند در هر
هامش
( 1 ) . لقمان ، 34 .
( 2 ) . پيشبينىهاى بشر محدود است و انسان حد اكثر تا چند روز آينده را مىتواند پيشبينى كند ، اما پيشبينى آيندهء دور ممكن نيست .