تدوين ، ثبت وضبط شده است ونبايد كار اين دو گروه را به حساب محققان وأهل نظر از أهل سنت وشيعه گذاشت . اكنون برخى از اين روايات را در ذيل مىآوريم :
1 . آيهء رجم : در قرآن ، حكم به رجم نيامده است . فقط به جلد ( تازيانه زدن زانى وزانيه ) اشاره شده است ؛ بنابراين رجم زانى وزانيه در شرايط خاصي « 1 » در سنت وارد شده ومورد اجماع امّت است ؛ ولى عمر بن الخطاب گمان مىكرد كه در قرآن آيهء رجم وجود داشته واين آية موقع جمعآورى قرآن از قلم افتاده است ، لذا همواره مىكوشيد درج آن را به صحابه بپذيراند . بهطورىكه قبلا ذكر شد هنگام جمع قرآن به وسيلهء زيد بن ثابت ، عمر خواست نظر خود را به جمع بقبولاند وعبارت « الشيخ والشيخة إذا زنيا فارجموهما البتة نكالا من اللّه واللّه عزيز حكيم ؛ پيرمرد وپيرزنى اگر زنا كردند آنان را سنگسار كنيد . عقوبتي است از جانب خدا وخدا عزيز وحكيم است » را به عنوان آية در قرآن قرار دهد . به طور معمول از وى شاهد طلبيدند أو نتوانست شاهد بياورد ، لذا پذيرفته نشد ؛ ولى عمر پيوسته در اين انديشه بود كه بر مردم عرضه كند وبه گمان خود حجّت را بر مردم تمام كند . در آخرين روزهاى حيات خود ، بالاى منبر تأكيد نمود : « اى مردم ! مبادا روز قيامت بگوييد عمر به ما نگفت . خدايا شاهد باش كه گفتم وعرضه كردم ولى كسى آن را نپذيرفت » « 2 » .
ظاهرا ، عمر حديثي را با آيهء قرآن اشتباه گرفته است ؛ زيرا زيد بن ثابت مىگويد شنيدم كه پيامبر صلّى اللّه عليه وآله فرمود : « شيخ وشيخه اگر زنا كردند آنان را سنگسار كنيد » .
ممكن است عمر نيز آن را از پيامبر شنيده است وگمان كرده آيهء قرآني است كه پيامبر تلاوت مىفرمايد .
2 . آيهء رغبت : عمر ، گمان داشت كه در قرآن آيهاى با اين نام وجود داشته وساقط شده است . أو مىگفت يكى از آياتي كه در قرآن مىخوانديم اين آية بود : « أن لا ترغبوا عن آبائكم فإنّه كفر بكم أن ترغبوا عن آبائكم » « 3 » محتمل است عبارت
هامش
( 1 ) زناكار اگر دسترسى به حلال داشته وراه حرام پيموده ، سنگسار مىشود وگرنه تازيانه مىخورد .
( 2 ) ر . ك : صحيح بخارى ، ج 8 ، ص 211 - 208 . صحيح مسلم ؛ ج 4 ، ص 167 وج 5 ، ص 116 . مسند أحمد ، ج 1 ، ص 23 وج 5 ، ص 132 و 183 . أبو داود ( حدود 23 ) . ترمذى ( حدود 7 ) . ابن ماجة ( حدود 9 ) .
دارمى ( حدود 16 ) . موطأ ( حدود 10 ) . تمامى كتب صحاح أهل سنت حديث آيهء رجم را آوردهاند .
( 3 ) صحيح بخارى ، ج 8 ، ص 211 - 208 . صحيح مسلم ، ج 4 ، ص 167 وج 5 ، ص 116 .