أَنْ تَزُولا »
« 1 » .
ملاحظه مىشود كه كوهها صخرههاى كوهستانى سلسلهوارى هستند كه زمين را احاطه كرده اثر مستقيمى بر توازن زمين دارد وجلوى لرزش آن را مىگيرد ، به علاوة سختى اين پوستهء دربرگيرندهء زمين جلوى اشتعال درونى زمين را نيز مىگيرد ، كه در كلام مولا أمير مؤمنان عليه السّلام به اين حقايق آشكار ( از ديدگاه علم روز ) أشارت فرموده است « 2 » .
دشوارى تنفّس با افزايش ارتفاع
« وَمَنْ يُرِدْ أَنْ يُضِلَّهُ يَجْعَلْ صَدْرَهُ ضَيِّقاً حَرَجاً كَأَنَّما يَصَّعَّدُ فِي السَّماءِ »
« 3 » در اين آية از سختى ودشوارى زندگى گمراهان سخن مىگويد وآنان را به كسى تشبيه مىكند كه در حال صعود به لايههاى بالايى جوّ است ودر اثر اين صعود دچار تنگى نفس وفشار سخت بر سينهء خود مىگردد .
مفسّران پيشين در وجه تشبيه ، در آيهء فوق اختلاف نظر دارند . برخى بر اين باور بودهاند كه مقصود تشبيه به كسى است كه بيهوده مىكوشد تا پرواز كند ومانند پرندگان در آسمان به پرواز درآيد ، چون اين كار برايش مقدور نيست ناراحت مىشود واز شدت ناراحتى نفس كشيدن بر أو دشوار مىگردد .
برخى گفتهاند كه اين تشبيه همانند حالتي است كه درختان نونهال بخواهند در جنگلهاى انبوه رشد يابند ، امّا درختان كهن سر در هم كرده راه سر برافراشتن را مسدود مىكنند واين درختان تازه رشد به سختى ودشوارى راه خود را به فضاى آزاد باز مىكنند . مطالبى از اين قبيل گفته شده كه هيچكدام مفهوم آية را به خوبى روشن نمىسازد .
ولى امروزه با پى بردن به پديدهء فشار هوا در سطح زمين وتناسب آن با فشار درجهء خون از داخل بدن ، كه موجب تعادل فشار بيرونى ودرونى است ، وجه تشبيه
هامش
( 1 ) فاطر 35 : 41 .
( 2 ) براي توضيح بيشتر ر . ك : التمهيد ؛ ج 6 ، ص 161 - 151 .
( 3 ) انعام 6 : 125 .