آب منشأ حيات
« وَجَعَلْنا مِنَ الْماءِ كُلَّ شَيْءٍ حَيٍّ »
« 1 » . پيامبر أكرم صلّى اللّه عليه وآله فرموده : « كلّ شيء خلق من الماء » « 2 » .
طبق آيهء فوق وفرمودهء پيامبر ، همهء موجودات منشأ هستى خود را از آب گرفتهاند . مرحوم صدوق از جابر بن يزيد جعفى - كه از بزرگان تابعين « 3 » به شمار مىرود - از امام باقر عليه السّلام پرسشهايى دارد ، از جمله در رابطه با آغاز آفرينش جهان مىپرسد . امام در جواب مىفرمايد : « أوّل شيء خلقه من خلقه ، الشيء الذي جميع الأشياء منه ، وهو الماء « 4 » ؛ نخستين آفريدهاى كه خدا خلق كرد ، چيزى است كه تمامى اشيا از آن است وآن آب است » .
مرحوم كلينى در روضهء كافى روايتي از امام باقر عليه السّلام آورده كه در جواب مرد شامي فرموده : « نخست آن چيزى را آفريد كه همهء چيزها از آن است وآن چيز كه همهء اشيا از آن آفريده شده ، آب است . در نتيجة خدا نسب هر چيزى را به آب رساند ، ولى براي آب نسبى كه بدان منسوب شود قرار نداد » « 5 » .
همچنين محمد بن مسلم - كه شخصيّتى عالىقدر به شمار مىرود - از امام صادق عليه السّلام چنين روايت كرده است : « كان كل شيء ماء ، وكان عرشه على الماء » « 6 » .
آيهء شريفه :
« وَهُوَ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَالْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ وَكانَ عَرْشُهُ عَلَى الْماءِ
« 7 » ؛ وأو است كه آسمانها وزمين را در شش هنگام آفريد وعرش [ تدبير ] أو [ پيش از آن ] بر آب بود » ، دلالت دارد كه پيش از پيدايش جهان هستى ، از آسمانها گرفته تا زمين ، آب پديد آمده است ، زيرا در تعبير « وكان عرشه على الماء » واژهء « عرش » كناية از
هامش
( 1 ) أنبيا 21 : 30 .
( 2 ) بحار الأنوار ؛ ج 54 ، ص 208 ، شمارهء 170 . الدر المنثور ؛ ج 4 ، ص 317 .
( 3 ) تابعين به كساني گفته مىشود كه پس از أصحاب آمده از ايشان كسب فيض نمودند وخود به ديدار مبارك پيامبر نايل نگرديدهاند .
( 4 ) كتاب توحيد صدوق ؛ ص 67 ، شمارهء 20 ، باب التوحيد .
( 5 ) كافى شريف ؛ ج 8 ، ص 94 ، شمارهء 67 .
( 6 ) همان ؛ ص 95 ، شمارهء 68 .
( 7 ) هود 11 : 7 .