است واز مدارهايى كه به طور منظّم در آن مىگردد ، بيرون نمىافتد .
اينگونه نكتهها امروزه مورد تأييد اكتشافات وپژوهشهاى علمي قرار گرفته است . اين اثر بزرگ كوهها - كه حيات را بر پهناى زمين ميسّر ساخته است - به دليل آن است كه سلسله كوههاى پراكنده در پوستهء سخت زمين ، همانند كمربند زنجيرهاى أطراف زمين را در بر گرفتهاند .
اكنون بهتر مىتوانيم به ظرافت ودقّت فرمودهء امام عليه السّلام در خطبهء يكم نهج البلاغة پى ببريم ، كه به جاى كلمهء جبال ( كوهها ) واژهء صخور ( صخرهها ) را به كار برده « ووتّد بالصخور ميدان أرضه ؛ وبه كوههاى گران ، زمين را ميخكوب نموده به آن استوارى بخشيده است » . اين گفتار ، تفسير آيهء فوقالذكر است
« وَجَعَلْنا فِي الْأَرْضِ رَواسِيَ أَنْ تَمِيدَ بِهِمْ »
« 1 » . امام عليه السّلام جنبهء « صخرهاى » بودن كوهها را در جهت استحكام واستوارى مرتبط مىداند .
سلسله كوههاى سنگى - بايستى وبلندىهايى كه دارند - نقش بزرگى در تعادل زمين وثبات اجزا واستوارى پوستهء آن دارند تا اين كوهها با وجود شعلهور بودن درون والتهاب گداختههاى آن ، در هم شكسته ولرزان نشوند .
آشنايان با علوم طبيعي مىدانند كه زمين با حلقههايى از سلسله كوهها ، محاصره شده است واين امر عامل حفظ بيشتر ثبات زمين مىباشد . حكمت وچگونگى ارتباط اين سلسله كوهها با يكديگر وجهت امتداد آنها نيز بر طبيعىدانان پوشيده نيست . اين سلسله كوهها بر أساس نظمى بديع ومحكم وتوجّه برانگيز ، زمين را به شكل حلقههايى كوهستانى درآورده است كه از چهار طرف آن را در بر گرفتهاند .
وقتي به نقشهء طبيعي زمين نظر مىافكنيم ، ناهموارىهاى زمين را به روشنى مشاهده مىكنيم ومىبينيم سلسله كوهها به طور عموم در طول هر قارّه امتداد مىيابد . گويا اين كوهها ستون فقرات قارّهها هستند .
هنگامى كه به شبه جزيرههاى هر قارّه مىنگريم سلسله كوهها را در طولانىترين شكل ممكن امتداد يافته مىيابيم . در طول جزاير كوهستانى - بزرگ يا كوچك - نيز سلسله كوههايى يافت مىشود .
هامش
( 1 ) أنبيا 21 : 31 .