مقدار فشارى كه وارد مىآورد ، سنجيد وهر چه از سطح دريا بالا رويم از اين فشار كاسته مىشود . اكنون به دست آمده كه فشار هوا در سطح دريا ، معادل ثقل لولهء عمودى جيوه به ارتفاع 76 سانتىمتر است . همين فشار در سطح دريا بر بدن انسان وارد مىشود . ولى در ارتفاع 5 كيلومتر از سطح دريا ، اين فشار به نصف كاهش مىيابد . پس هر چه بالاتر رود ، اين فشار به طور معكوس پايين مىآيد ، بهويژه در لايههاى بالاى هوا كه تراكم هوا به گونهء فاحشى پايين مىآيد ورقيق مىگردد .
در واقع نيمى از گازهاى هوايى ، يعنى تراكم پوشش هوايى چه از لحاظ وزن وچه از لحاظ فشار ، در ميان از سطح دريا تا ارتفاع 5 كيلومتر واقع گرديده وسهچهارم آن تا ارتفاع 12 كيلومتر مىباشد . ولى موقعى كه به ارتفاع 80 كيلومتر برسيم ، وزن هوا تقريبا به 20000 / 1 پايين مىآيد . به وسيلهء شهابهاى آسمانى به دست آمده كه تراكم هوا تقريبا تا حدود ارتفاع 350 كيلومتر است ، زيرا از فاصلهء 350 كيلومترى سنگهاى آسمانى بر اثر اصطكاك وبرخورد با ذرّات هوا ملتهب وشعلهور مىگردند « 1 » .
هوا سنگينى وفشار خود را از تمامى جوانب بر بدن ما وارد مىسازد ، ولى ما فشار وسنگينى آن را احساس نمىكنيم ، زيرا فشار خون عروق بدن ما معادل فشار هوا است وهر دو فشار خارج وداخل بدن متعادل مىباشند . ليكن موقعى كه انسان بر كوههاى بلندبالا مىرود وفشار هوا كم مىشود ، اين تعادل بر هم خورده ، فشار داخلي از فشار خارجي بيشتر مىشود . اگر رفته رفته فشار هوا كاهش يابد ، گاه خون از منافذ بدن بيرون مىزند . اوّلين احساسي كه به انسان در آن هنگام رخ مىدهد ، سنگينى بر دستگاه تنفّسى است كه بر اثر فشار خون بر عروق تنفّسى تحميل مىشود ومجراى تنفّس را تنگ كرده وموجب دشوارى تنفس مىگردد « 2 » .
هامش
( 1 ) ر . ك : بصائر جغرافيّة ، نوشته أستاذ رشيد رشدى بغدادي ، ص 208 - 205 .
( 2 ) ر . ك : مبادئ العلوم العامة ، ص 57 ونيز كتاب « مع الطب في القرآن الكريم » ، ص 21 .