وفروريزى نگاه مىدارد
« وَالْجِبالَ أَوْتاداً »
« 1 » .
مولا أمير مؤمنان در اين زمينه گفتارى دارد ، كه بخوبى تعابير اعجازگونهء قرآن را روشن مىسازد . مىفرمايد :
« وجبل جلا ميدها ، ونشوز متونها وأطوادها ، فأرساها في مراسيها ، وألزمها قراراتها . فمضت رءوسها في الهواء ، ورست أصولها في الماء . فأنهد جبالها عن سهولها ، وأساخ قواعدها في متون أقطارها ومواضع أنصابها . فأشهق قلالها ، وأطال أنشازها ، وجعلها للأرض عمادا ، وأرّزها فيها أوتادا . فسكنت على حركتها من أن تميد بأهلها ، أو تسيخ بحملها ، أو تزول عن مواضعها . فسبحان من أمسكها بعد موجان مياهها « 2 » ؛ همراه با سرشتن صخرههاى بزرگ زمين وبرآمدن دل اين صخرهها وقلههاى بلند سر به فلك كشيده ، در جايگاههاى خود استواريشان بخشيد . پس قلّهها را در هوا به بلندا برد وريشههايشان را در آب فروكشيد . بدينسان خداوند كوهها را با بلنداشان از دشتها جدا ساخت وپايههاىشان را چونان ريشهء درختان در زمينهاى پيرامون ومواضع نصبشان ، در اعماق زمين نفوذشان داد . كوهها را با قلّههايى بس بلند وسلسلههايى به هم پيوسته ودراز ، تكيهگاه زمين ساخت وچونان ميخها بر آن بكوفت . چنين است كه زمين به رغم حركات گوناگونى كه دارد ، براي ساكنانش از لرزش وتكان نگاه داشته شد واز فرودر كشيدن بار خود ، بازداشته شد واز لغزش از جايگاه خود در أمان ماند . پس بزرگ است خداوندى كه زمين را به رغم تلاطم أمواج خروشان آبهاى آن ، چنين استوار نگاه داشت » .
در بخشي از اين گفتار درربار آمده : « زمين به رغم حركتهاى خود از لغزش ولرزش وفروپاشيدگى نگاه داشته شد » . از اين گفتار سه نكته به دست مىآيد :
1 . زمين داراى حركتهاى گوناگون است ، ولى به رغم اين حركتها آرامش وتعادل خود را حفظ كرده است .
2 . پوستهء زمين مستحكم است واز هم نمىگسلد ولايههايش گسسته نمىشود ، تا ساكنان وبارهايش را در درون خود فرونكشد .
3 . زمين در حركت وضعي وانتقالى وبرخى حركتهاى ديگر ، آرام واستوار
هامش
( 1 ) نبأ 78 : 7 .
( 2 ) خطبهء شمارهء 211 ( صبحي صالح ) ص 328 .