أبو الدرداء ومقداد بن اسود . همگى اينان به ولأي خاص نسبت به بيت والاي نبوي شناخته شدهاند . ديگر مصحفها از اعتبار همسنگ اين مصاحف نبودند وصحف أبو بكر نيز به صورت كتاب منظم نشده بود .
أول كسى كه توحيد مصحفها را در عهد عثمان مطرح كرد ، حذيفة بن اليمان بود . چگونگى كار أو در بخشهاى پيش گذشت . ابىّ بن كعب تصدّى املاى قرآن را موقع استنساخ مصحفها بر عهده داشت ودر اشكالات ، نسبت به ضبط كلمات ، به أو مراجعه مىكردند .
شكلگذارى مصحف ونقطهگذارى آن ، به دست أبو الأسود الدؤلي ودو شاگرد أو نصر بن عاصم ويحيى بن يعمر انجام گرفت . اولين كسى كه در تحسين كتابت مصحف وزيبايى خطّ آن اقدام كرد ، خالد بن أبي الهياج ، از أصحاب علي عليه السّلام بود .
ضبط حركات به شكل كنونى ، كار أستاذ بزرگ خليل بن أحمد فراهيدى است . أو اولين كسى است كه « همزه وتشديد وروم واشمام » را وضع كرد . كه در مباحث گذشته به تفصيل گفته شد . تمامى افراد يادشده از سرشناسان دانشمند شيعهاند .
شيعه بود كه أصول قرائت را مورد تحقيق وبررسى قرار داد وقواعد آن را بنيان نهاد وبا نهايت امانت واخلاص ، ابتكاراتى در فنون قرائت وتغييراتى در آن به كار برد .
اگر نگوييم شش تن ، دستكم چهار تن از قرّاء سبعة ، شيعه بودند ؛ علاوة بر آن كه گروهى از ائمهء قرّاء بزرگ از شيعيان به شمار مىآيند . از آن جملهاند : ابن مسعود ، ابىّ بن كعب ، أبو الدرداء ، مقداد ، ابن عباس ، أبو الأسود ، علقمة ، ابن سائب ، سلمى ، زرّبن حبيش ، سعيد بن جبير ، نصر بن عاصم ، يحيى بن يعمر ، عاصم بن أبي النجود ، حمران بن أعين ، أبان بن تغلب ، أعمش ، أبو عمرو بن العلاء ، حمزه ، كسائى ، ابن عياش ، حفص بن سليمان وأمثال اينان كه از ائمهء بزرگند ودر مناطق ودورههاى مختلف ، در رأس امر قرائت قرار داشتهاند « 1 » .
اما قرائت كنونى كه قرائت حفص است ، يك قرائت شيعي خالص است ؛ كه آن را
هامش
( 1 ) شرح حال آنان در بحث از « طبقات القرّاء » ، ج 2 ، التمهيد آمده است .