ثالثا عاصم ، اختصاصا اسناد طلايى وعالي قرائت خود را به ربيب خود حفص « 1 » منتقل كرده ونه به هيچكس ديگر ! واين فضيلت بزرگى است كه تنها حفص در بين ديگر قرّاء ، بدان ممتاز است . اين همان شايستگى ويژه است كه براي حفص فرآهم آمد تا مسلمانان به أو روى آورند وتنها قرائت أو را بپذيرند . حفص مىگويد : « عاصم به من گفت : قرائتى را كه به تو آموختم ، همان قرائتى است كه از أبو عبد الرحمن سلمى اخذ كردهام وأو عينا از علي عليه السّلام فرا گرفته است وقرائتى را كه به أبو بكر بن عياش آموختم ، قرائتى است كه بر زر بن حبيش عرضه كردهام وأو از ابن مسعود اخذ كرده بود » « 2 » .
در اينجا مناسب آمد به نكتهاى اشاره شود : علّامهء طبرسى در تفسير سورهء تحريم ذيل آيهء 3 « عرّف بعضه وأعرض عن بعض » در بخش قرائت آية مىگويد :
« كسائى تنها كسى است كه « عرّف » را با تخفيف « راء » خوانده وديگر قرّاء همگى با تشديد خواندهاند » . آنگاه گويد : « أبو بكر بن عياش - يكى از دو راوي عاصم - قرائت تخفيف را اختيار كرده » واز وى نقل مىكند كه گفته است : « اين يكى از ده قرائاتى است كه در قرائت عاصم وارد ساختهام كه از علي عليه السّلام فرا گرفته بود ، خواستم تا قرائت على را خالص گردانم » .
سپس اضافه مىكند : « قرائت تخفيف ، قرائت حسن بصرى وأبو عبد الرحمن سلمى است وأبو عبد الرحمن سلمى اگر كسى را مىديد كه با تشديد مىخواند أو را با سنگريزه مىزد » « 3 » .
طبري در همين مورد مىگويد : « تمامى قرّاء شهرها وبلاد اسلامى جز كسائى ، با تشديد خواندهاند واين كسائى است كه قرائت تخفيف را نيز به حسن بصرى وأبو عبد الرحمن سلمى وقتادة نسبت داده است » « 4 » .
در كتب قرائات تصريح دارند كه جز كسائى كسى با تخفيف نخوانده « 5 » وروشن
هامش
( 1 ) حفص ، فرزند همسر عاصم ودر دامن وى پرورش يافته بود .
( 2 ) ابن الجزري ، طبقات القرّاء ، ج 1 ، ص 348 .
( 3 ) مجمع البيان ، ج 10 ، ص 312 .
( 4 ) جامع البيان ، ج 28 ، ص 103 .
( 5 ) ر . ك : ابن جزرى ، النشر ، ج 2 ، ص 388 . همان ، شرح طيبة النشر ، ص 407 - 406 . دانى . التيسير ، ص 212 . أبو زرعه . حجة القراءات . ص 713 . ابن مجاهد . السبعة . ص 64 . زاد المسير ، ج 8 ، ص 309 . محمد سالم