علت در برداشتن ضمير فاعل ، از اسم سنگينتر است . ازاينرو وقتي فعل را خفيف وسبك به حساب مىآورند ، هر چند كه جمع باشد ، الف آن حذف مىشود . مانند
« سَعَوْا فِي آياتِنا مُعاجِزِينَ »
« 1 » زيرا سعى در اينجا سعى باطل است وثبوتي در عالم وجود ندارد .
3 . در آيهء
« كَأَمْثالِ اللُّؤْلُؤِ الْمَكْنُونِ »
« 2 » الف بعد از همزه اضافه شده است تا بر سفيدى وجلاى آن نسبت به مرواريد غير مكنون وغير پوشيده دلالت داشته باشد ، لذا در آيهء
« كَأَنَّهُمْ لُؤْلُؤٌ »
« 3 » الف اضافه نشده است .
4 . الف در « مائة » اضافه شده ولى در « فئة » نيامده است . زيرا « مائة » مشتمل بر كثرت از نظر دو رتبهء آحاد وعشرات است .
5 . در آيهء
« وَجِيءَ يَوْمَئِذٍ بِجَهَنَّمَ »
« 4 » الف اضافه شده وبه صورت « وجاىء يومئذ » نوشته شده تا دليل بر آن باشد كه اين مجيء وآمدن آشكار است .
6 . در « سأوريكم آياتي » « 5 » واو اضافه شده است تا بر آن دلالت كند كه عالم وجود در بالاترين مرتبهء وضوح است .
7 . در آيهء « والسّماء بنيناها بأييد » « 6 » يا اضافه شده است تا تفاوت آن را با « الأيدي » كه جمع « يد » است ، نشان دهد . زيرا منظور در آية ، يد به معناى دست نيست ، بلكه منظور قدرت وقوتى است كه خداوند به وسيلهء آن آسمان را بنا كرده است . اين قدرت وقوت براي ثبوت در وجود ، سزاوارتر از « الأيدي » جمع « يد » است وبه همين مناسبت « يا » به آن اضافه شده است .
8 . واو از آيهء
« سَنَدْعُ الزَّبانِيَةَ »
« 7 » ساقط شده براي اين كه در آن سرعت فعل وأجابت شعلهء جهنم وشدت عمل مقصود است .
9 . واو از
« وَيَدْعُ الْإِنْسانُ بِالشَّرِّ »
« 8 » حذف شده تا بر آن دلالت كند كه انجام كار بد وشرّ براي انسان آسان است وانسان در انجام شر سرعت به كار مىبرد ، همچنان كه
هامش
( 1 ) سبأ 34 : 5 .
( 2 ) واقعه 56 : 23 .
( 3 ) طور 52 : 24 .
( 4 ) فجر 89 : 23 .
( 5 ) أنبيا 21 : 37 .
( 6 ) ذاريات 51 : 47 .
( 7 ) علق 96 : 18 .
( 8 ) اسراء 17 : 11 .