أبى حذيفة بود . وقتي قرآن جمعآورى وروى أوراق نوشته شد ، آنگاه خود وهمدستانش گرد هم آمدند ودربارهء نام آن به شور نشستند . برخى نام « سفر » را پيشنهاد كردند ، سالم وديگران آن را نپسنديدند ؛ زيرا نام كتابهاى يهود است .
سپس سالم عنوان مصحف را پيشنهاد كرد وگفت : همانند اين كتاب ( صحيفههاى جمع شده ) را در حبشه ديدم كه آن را « مصحف » مىگفتند . همهء حاضران نام مصحف را براي صحيفههاى جمع شده پذيرفتند « 1 » . در اينجا به معرفى برخى از مصاحف صحابه وويژگىهاى آنها اشاره مىشود :
مصحف ابن مسعود
مصحف ابن مسعود داراى ويژگىهاى زير بود :
1 . ترتيب سورهها چنين بود : سبع طوال ، مئين ، مثاني ، حواميم ، ممتحنات ومفصلات .
2 . اين مصحف 111 سوره داشت ، زيرا فاقد سورهء حمد وسورههاى معوذتين بود . أو بر اين عقيدة بود كه ثبت سورهها در مصحف براي حفظ آن از پراكندگى وگم شدن است وسورهء حمد به جهت تكرار قرائت آن در نمازها هرگز گم نمىشود « 2 » . يا آنكه سورهء حمد عدل قرآن است ونبايد جزء قرآن آورده شود . اما دليل نياوردن دو سورهء معوذتين اين بود كه اين دو سوره را جزء قرآن نمىدانست . بلكه دعاى چشم زخم ( باطل السحر ) مىدانست كه از جانب خدا بر پيامبر وحى شد ، تا براي سلامتى حسنين آن را بخواند وآنان را از چشم زخم محفوظ دارد . أو هرگاه مىديد كه در مصحفى اين دو سوره را نوشتهاند ، آن را پاك مىكرد ومىگفت : « غير قرآن را با قرآن خلط نكنيد وهرگز در نماز اين دو سوره را نمىخواند » « 3 » .
3 . صاحب كتاب الاقناع روايتي نقل كرده كه در آن آمده است در مصحف
هامش
( 1 ) ر . ك : الكامل في التاريخ ؛ ج 3 ، ص 55 . الاتقان ؛ ج 1 ، ص 58 . مصاحف سجستانى ؛ ص 14 - 11 . پوشيده نماند كه قرآن ، نام « ما يقرأ » آنچه خوانده مىشود است . آنگاه كه در صحيفهها به صورت كتاب درآمد نام مصحف به خود گرفت .
( 2 ) ابن قتيبة ؛ تأويل مشكل القرآن ؛ ص 49 - 48 .
( 3 ) الدر المنثور ؛ ج 6 ، ص 417 - 416 . فتح الباري ؛ ج 8 ، ص 581 .