زيرا پيامبر أكرم صلّى اللّه عليه وآله شهادت أو را بهجاى شهادت دو نفر قرار داده بود « 1 » .
2 . از عمر بن الخطاب عبارت « الشيخ والشيخة إذا زنيا فارجموهما البتة . . . » كه گمان مىكرد آيهء قرآن است ، پذيرفته نشد . از وى شاهد خواستند ، نتوانست ارائه دهد وبر هركس عرضه كرد انكار نمود كه از پيامبر چنين چيزى شنيده باشد . عمر تا آخر عمر بر صحت آن اصرار داشت وهمواره مىگفت : « اگر مردم نمىگفتند عمر چيزى بر قرآن افزود ، هرآينه اين آية را در قرآن درج مىكردم » .
بدين كيفيت ، زيد آيهها وسورههاى قرآن را جمعآورى كرد وآن را از پراكندگى وخطر از بين رفتن نجات داد . هر سوره كه كامل مىشد در صندوقچهمانندى از چرم به نام « ربعه » قرار مىداد تا آن كه سورهها يكى پس از ديگرى كامل شد . ولى هيچگونه نظم وترتيبي بين سورهها به وجود نياورد « 2 » . اين صحيفهها ، كه سورههاى قرآني بر آن نگاشته شده بود ، پس از اتمام به أبو بكر سپرده شد . اين مجموعه پس از أبو بكر به عمر انتقال يافت وپس از وفات وى نزد دخترش حفصة نگهدارى شد وهنگام يكسان كردن مصحفها ، عثمان آن را به عاريت گرفت تا نسخههاى ديگر قرآن را با آن مقابله كند وسپس آن را به حفصة بازگردانيد . چون حفصة درگذشت ، مروان كه از جانب معاوية والى مدينه بود ، آن را از ورثهء حفصة گرفت واز بين برد « 3 » .
مصاحف صحابه
[ مصاحف معروف ]
پس از رحلت پيامبر أكرم صلّى اللّه عليه وآله وپذيرفته نشدن مصحف علي عليه السّلام ، علاوة بر زيد ، عدهء ديگرى از بزرگان صحابه به جمع قرآن پرداختند . از جمله : عبد اللّه بن مسعود ، ابىّ بن كعب ، مقداد بن اسود ، سالم مولى أبى حذيفة ، معاذ بن جبل وأبو موسى اشعرى . گويند : نخستين كسى كه سورههاى قرآن را مرتب نمود ، سالم مولى
هامش
با آنكه نديده بود ، صرفا چون طرف دعوا پيامبر است به حق سخن مىگويد ، لذا حضرت شهادت أو را دو شهادت قرار داد ( أسد الغابة ؛ ج 2 ، ص 114 ) .
( 1 ) مصاحف سجستانى ؛ ص 9 - 6 . صحيح بخارى ؛ ج 6 ، ص 225 .
( 2 ) ابن كثير القرشي الدمشقي ؛ تفسير ابن كثير ؛ ج 1 ، ص 261 والبرهان ؛ ج 2 ، ص 35 والاتقان ؛ ج 1 ، ص 58 وفتح الباري ؛ ج 9 ، ص 16 وزرقانى ؛ مناهل العرفان ؛ ج 1 ، ص 254 واحمد امين مصرى ؛ فجر الاسلام ؛ ص 195 .
( 3 ) ابن حجر قسطلانى ؛ ارشاد الساري في شرح البخاري ؛ ج 7 ، ص 449 والتمهيد ؛ ج 1 ، ص 300 .