اين اشتباه بزرگى است « من استّبد برأيه هلك » ؛ بلكه حتما بايد از تجربيات و آزمايشاتى كه ديگران در طول تاريخ انجام دادهاند استفاده كند تا دقيقتر بتواند شيئى را بشناسد و معرفى كند و خوشبختانه انسانها از همان آغاز به مقتضاى فطرت اين دستهبندىها را داشتهاند و به مرور زمان معلومات بسيار گرانبهايى نصيب افراد بشر ساختهاند تا آنكه ما امروز وارث علوم اسلاف و پدران و پيشينيان خود هستيم و قدمهاى بسيار بلندى را آنان در ارتباط با شناخت اشياء و تجزيه و تحليل آنها برداشتهاند و البتّه اينچنين نيست كه راه به پايان رسيده باشد و همهء مجهولات به معلوم تبديل شده باشد و ما انسانهاى امروزى نقشى نداشته باشيم ، بلكه ما در فراز بسيار حسّاسى از تاريخ قرار داريم از سويى با معلومات هزاران سالهء بشر سروكار داريم و از سوى ديگر ابزار و وسايل آزمايش بسيار مجهّز و نيرومندى را در اختيار داريم كه مىتوانيم با استفاده از آنها در راه تعديل تقسيمبندىهاى قبلى قدم برداشته و اين ثروت بزرگ علمى را از حشو و زوائد پيراسته سازيم و نواقص تقسيمبندىهاى آنان را رفع كنيم و آن دسته از حقايقى را كه قديميان موفّق به كشف آن نشدند با علم و انديشه كشف كنيم كه قرآن و اسلام ما را به شناخت جميع آنچه كه در آسمانها و زمين است ، دعوت مىكند
قُلِ انْظُرُوا ما ذا فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ
و دانشمندان نامى عالم و آنها كه جهان دانش به وجود آنها مفتخر است ، خود به عجز و ناتوانى و محدوديّت انديشه و دانش خويش معترفند و معلومات را بسان قطرهاى در مقابل درياها و اقيانوسهاى بيكرانه مىدانند و بالجمله معلومات بشر در طول تاريخ مكمّل يكديگر است و هر دانشمندى كه آمده ، قسمتى از ساختمان رفيع سربهفلك كشيدهء علم را تعمير و مرمّت و تكميل كرده است و همهچيز را همه كس دانند و همه كس هنوز از مادر نزادهاند .
آنگاه اگر در اين مرحلهء چهارم كامياب شديم ، به راحتى حركت راجعه و برگشت از سفر را به انجام رسانيده و از معلومات به مجهول پى مىبريم و اگر توانستيم مجهول را به جنس قريب و فصل قريب تجزيه و تحليل كنيم البتّه به حدّ تام آن رسيدهايم و اگر به جنس قريب و عرضى خاصه تحليل كرديم ، تنها به رسم تام آن دست يافتهايم و ليس الّا و اين است معناى تجزيه و تحليل عقلى كه به اعتبار متشاركات و متباينات حاصل مىشود ، يعنى اوّل متشاركات و ما به الاشتراك مجهول را با ساير انواع تحصيل كردن و سپس متباينات مجهول را از ساير انواع به دست آوردن كه اگر جنس و فصل قريب به